De Groene Koers

Eind 2025 is in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterschap door Arcadis en TNO de Routekaart Schoon en Emissieloos Bouwen geëvalueerd. Centrale vraag was: hoe snel verloopt de transitie naar een emissievrije bouwmachines? Daarnaast zette De Groene Koers zelf een enquête uit waarin zij de achterban vroeg naar de beschikbaarheid en vraag van ZE-machines. Over een aantal zaken waren de onderzoekers het eens, maar er waren - mede door een andere focus - ook aanzienlijke verschillen.

Half november maakte het ondersteuningsprogramma Op weg naar SEB bekend dat inmiddels 87 gemeenten het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen ondertekenden. Maar wat betekent dat én wanneer wordt aan jouw onderneming gevraagd om emissievrij te werken?

De inzet van schoon en emissieloos bouwmaterieel wordt door de Rijksoverheid gestimuleerd om de doelstellingen uit het Klimaatakkoord, Schone Lucht Akkoord en de Aanpak Stikstof te realiseren. Naast schoon dieselmaterieel speelt elektrisch materieel daarin een steeds belangrijkere rol.

Over hoeveel ZE-materieel kunnen aannemers beschikken? Vragen opdrachtgevers om ZE-materieel en krijgen ondernemers een eerlijke vergoeding? Het zijn een paar vragen die De Groene Koers aan de achterban, bestaande uit leden van Bouwend Nederland, Cumela en Cumela-sectie MKB INFRA, stelde. Het doel was om beter inzicht te krijgen. Daarbij werden geluiden uit het veld vaak bevestigd, maar er zijn ook een aantal bijzondere uitkomsten.

Hoe regel je het laden? Het is een vraag die aannemers zichzelf en opdrachtgevers stellen, maar die ook regelmatig De Groene Koers bereikt. Het blijkt ook geen sinecure te zijn om voldoende elektriciteit op een bouwplaats te krijgen. Bouwcombinatie Waddenkwartier (Heijmans en GMB) ondervond dat ook. Zelfs met de toezegging voor een grote aansluiting op zak, moesten alle zeilen bijgezet worden om de bouwplaats van voldoende elektra te voorzien. In dat proces vertolkten Kenter en NG Shipyards sleutelrollen.

De overgang van diesel aangedreven bouwmachines naar emissieloze alternatieven is volop in gang. Met name koplopers laten zien dat er al veel kan. In deze fase van de transitie moeten we er echter wel rekening mee houden om verstandig te versnellen om het peloton mee te krijgen. Te snel vooruit willen brengt - door buitenproportionele meerkosten - namelijk het risico op falen van de transitie met zich mee. Daarentegen geeft vertragen het risico op het niet behalen van de doelstellingen. Dit communiceert Gerard van der Veer (GMB en Emissieloos Netwerk Infra (ENI)) als vertegenwoordiger van de koplopers in zijn betoog over meerkostenstijging in relatie tot het aandeel van emissieloze inzet op projecten.

Op uitnodiging van De Groene Koers ging staatssecretaris Chris Jansen, Ministerie Infrastructuur en Waterstaat, afgelopen februari in gesprek over het programma Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) met brancheorganisaties, opdrachtgevers en opdrachtnemers. "Zonder duurzame uitvraag valt de hele keten stil en ontbreekt er investeringsperspectief."

Sinds 2022 is er jaarlijks Subsidie Schoon en Emissieloos Bouwen (SSEB): een mogelijkheid om bij aanschaf een deel van de meerkosten van een schone of zero-emissiemachine vergoed te krijgen. Er bestaat veel discussie of subsidie voor aanschaf zinvol is en of het niet beter is om dit geld via opdrachtgevers beschikbaar te stellen.

Dat de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) het handhavingsbeleid dieselmotorenemissie per 1 januari 2024 plots aanscherpte zorgde voor een schok. Ondernemers, BMWT en andere brancheorganisaties binnen De Groene Koers werden volledig verrast. De aanscherping riep er veel vragen op bij ondernemers. 9 daarvan beantwoorden we hieronder

Drie jaar werkten lang werkten zeven aannemers, twee kennisinstellingen en Staad samen in het consortium De Bouwplaats van Morgen. Met als doel kennis opdoen over de inzet van elektrische graafmachines uit het zware segment. Op 12 september presenteerden zij hun bevindingen in Veghel, waarbij veel aandacht was voor de laadkosten.