Katja van Roosmalen

Vooruitlopend op de Outlook van Elaad werd op de Kleefse Waard in Arnhem een bijeenkomst georganiseerd waar meer duidelijk werd over de groei van het aandeel elektrisch bouwmaterieel. Kort samengevat: het aandeel emissieloos bouwmaterieel groeit gestaag. Machinetechnisch zijn er weinig beperkingen. De bottlenecks zijn meer het energiemanagement en de laadinfrastructuur.

Sinds 18 augustus 2025 is de Batterijenverordening, waarin ook de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor industriële batterijen is opgenomen, van kracht. De batterijenverordening en UPV stellen eisen aan de hele levenscyclus van batterijen, van ontwerp tot inzameling en recycling, waarbij producenten van batterijen en accu's een innameplicht hebben aan het einde van de levensduur.

Hoe kom je in vijf stappen tot een goede TCO-berekening voor elektrisch materieel? In verschillende masterclasses legden Gerard van der Veer van Bouwend Nederland en André de Swart van Cumela dat uit. Er komt namelijk meer bij kijken dan alleen de kosten van een machine berekenen. Zo is het ook van belang om de 'machinegeneratie' te kennen, is er inzicht vereist in de werkzaamheden en hebben de componenten logistiek en energie grote invloed op de uitkomsten.

Eind 2025 is in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterschap door Arcadis en TNO de Routekaart Schoon en Emissieloos Bouwen geëvalueerd. Centrale vraag was: hoe snel verloopt de transitie naar een emissievrije bouwmachines? Daarnaast zette De Groene Koers zelf een enquête uit waarin zij de achterban vroeg naar de beschikbaarheid en vraag van ZE-machines. Over een aantal zaken waren de onderzoekers het eens, maar er waren - mede door een andere focus - ook aanzienlijke verschillen.

Over hoeveel ZE-materieel kunnen aannemers beschikken? Vragen opdrachtgevers om ZE-materieel en krijgen ondernemers een eerlijke vergoeding? Het zijn een paar vragen die De Groene Koers aan de achterban, bestaande uit leden van Bouwend Nederland, Cumela en Cumela-sectie MKB INFRA, stelde. Het doel was om beter inzicht te krijgen. Daarbij werden geluiden uit het veld vaak bevestigd, maar er zijn ook een aantal bijzondere uitkomsten.

Hoe regel je het laden? Het is een vraag die aannemers zichzelf en opdrachtgevers stellen, maar die ook regelmatig De Groene Koers bereikt. Het blijkt ook geen sinecure te zijn om voldoende elektriciteit op een bouwplaats te krijgen. Bouwcombinatie Waddenkwartier (Heijmans en GMB) ondervond dat ook. Zelfs met de toezegging voor een grote aansluiting op zak, moesten alle zeilen bijgezet worden om de bouwplaats van voldoende elektra te voorzien. In dat proces vertolkten Kenter en NG Shipyards sleutelrollen.

TNO maakte in opdracht van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) een schatting van de ingroei van schone en emissieloze mobiele werktuigen in de bouwsector. Het rapport moet inzicht geven in het effect van de door de overheid ingezette beleidsmaatregelen (Subsidieregeling Schoon en Emissieloos Bouwen (SSEB), Specifieke uitkering Schoon en Emissieloos Bouwen medeoverheden (SPUK SEB), de Routekaart SEB en het Convenant SEB).

Op uitnodiging van De Groene Koers ging staatssecretaris Chris Jansen, Ministerie Infrastructuur en Waterstaat, afgelopen februari in gesprek over het programma Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) met brancheorganisaties, opdrachtgevers en opdrachtnemers. "Zonder duurzame uitvraag valt de hele keten stil en ontbreekt er investeringsperspectief."

Opdrachtgevers moeten hun verantwoordelijkheid nemen als het gaat om uitvraag naar emissieloos materieel. Duidelijk, consequent, reëel en voor een eerlijke prijs zijn de uitgangspunten die de markt verwacht, maar te weinig ziet. De gemeente Arnhem neemt de volgende stap .

Drie jaar werkten lang werkten zeven aannemers, twee kennisinstellingen en Staad samen in het consortium De Bouwplaats van Morgen. Met als doel kennis opdoen over de inzet van elektrische graafmachines uit het zware segment. Op 12 september presenteerden zij hun bevindingen in Veghel, waarbij veel aandacht was voor de laadkosten.