artikel

Materieel in Groningen aan de waterstof: ‘Bij een graafmachine kan dit ook’

Ondernemen Premium

De gemeente Groningen is een van de voorlopers in het streven naar een emissievrije binnenstad. Alle eigen vuilniswagens, bestelauto’s en materieel moeten in de toekomst draaien op waterstof. Grondverzetmachines op diesel komen de stadsgrenzen straks niet meer binnen. ‘Het moment dat we de inzet van emissievrij materieel gaan eisen, komt er onherroepelijk aan.’

Materieel in Groningen aan de waterstof: ‘Bij een graafmachine kan dit ook’

In de materieelsector wordt geregeld gesproken over waterstof. Zou een graafmachine of wiellader kunnen draaien op waterstof in plaats van diesel?

Voor Gerrit Griffioen, hoofd Materieel bij de gemeente Groningen, staat vast dat dit mogelijk is. ‘Als wij in staat zijn om met een waterstof-aangedreven vuilniswagen containers te legen, dan kan je óók op waterstof een hoeveelheid zand verplaatsen of een vrachtwagen laden en lossen’, is zijn overtuiging.

Groningen wil emissievrije binnenstad in 2025

De gemeente Groningen wil in de nabije toekomst beschikken over een volledig elektrisch en/of op waterstof draaiend materieelpark. Dan gaat het om honderd vrachtwagens, 300 bestelwagens en personenauto’s, en 350 stuks materieel als tractoren, shovels, kranen, maai-, veeg- en borstelmachines.

De aanpak past in het streven naar een emissievrije binnenstad in 2025.

GTL in plaats van diesel

De wens om uitstoot te beperken, speelt in Groningen al langer. In plaats van reguliere diesel, is de stad in 2013 Gas-To-Liquids (GTL) gaan gebruiken, een van aardgas gemaakte dieselsoort. Daarbij ging de gemeente rigoureus te werk.

‘Vanaf het moment van die beslissing hebben we niet één druppel diesel meer gebruikt. We dachten dat we misschien een risico zouden lopen. Maar in vijf jaar tijd hebben we nul problemen met de motoren gehad, terwijl we niets hebben aangepast. Wél hebben we meer dan 50 procent fijnstofreductie behaald, en daar was het ons natuurlijk om te doen’, zegt Griffioen.

veegmachine-op-waterstof-Groningen-Omgebouwd-door-Holthausen-IMG_8261

De gemeente Groningen gaf het bedrijf Holthausen opdracht om een veegmachine om te bouwen naar waterstof-aangedreven. Dit onder het motto: ‘Van broem naar zoem…’. Zes andere gemeentelijke voertuigen en machines staan nog bij Holthausen om eveneens te worden omgebouwd.

Groningen gebruikt ook biologisch afbreekbaar smeervet

Groningen, dat overigens ook biologisch afbreekbaar smeervet gebruikt, ziet GTL als een transitiebrandstof. De transitie zal volgens deze opinie leiden naar algehele elektrificering met batterijtechnologie, al dan niet in combinatie met waterstof. Aan deze stap wordt inmiddels volop gewerkt.

‘Ik ben met diverse bedrijven in gesprek gegaan’, vertelt Griffioen. ‘Uiteindelijk ben ik terechtgekomen in Brabant, bij E-Trucks Europe in Westerhoven. Mijn vraag was of zij een vuilniswagen konden bouwen die twee keer acht uur emissievrij zijn werk kon doen. Dat konden ze. De eerste  wagen is inmiddels gereed. De komende zes maanden worden nog eens vier van deze voertuigen voor ons omgebouwd.’

Zero-emissiemobiliteit, dat kan nu al

In zijn zoektocht kwam Griffioen ook uit bij Holthausen Clean Technology in Hoogezand, dat voertuigen en machines waterstofgeschikt kan maken. Hierbij wordt gebruikgemaakt van brandstofcellen en elektromotoren. De waterstof zit onder druk opgeslagen in cilinders.

Als de benodigde stroom afkomstig is van zonne- of windenergie, is volgens Holthausen daadwerkelijk sprake van zero-emissiemobiliteit. Het bedrijf is tevens producent en leverancier van waterstofgas.

Holthausen trok wereldwijde aandacht met de Hesla, een omgebouwde Tesla

Holthausen trok in 2017 wereldwijde aandacht door een Tesla om te bouwen tot een op waterstof rijdende auto: de Hesla. De gemeente Groningen heeft inmiddels drie auto’s, een veegmachine en twee binnenstadbusjes door Holthausen laten ombouwen. Zes gemeentelijke machines en voertuigen staan nog bij het bedrijf in de wacht om eveneens te worden aangepakt.

Groot of klein, accu of condensator?

Volgens Griffioen zijn er diverse mogelijkheden om voertuigen waterstofgeschikt te maken. In alle gevallen is een elektromotor nodig voor de aandrijving. De waterstof wordt in een brandstofcel samen met de buitenlucht omgezet in water. Hierbij wordt elektriciteit geproduceerd die de motor aandrijft.

Het verschil zit hem in de grootte en kracht, en het al dan niet nodig zijn van een hulp-accu. Bij kleine voertuigen is een kleine accu of condensator voldoende, en kan vrijwel volledig op waterstof worden gedraaid. Bij zwaardere machines is een accu nodig met een grotere capaciteit, als buffer in samenwerking met de brandstofcel.

Ombouwen materieel kost veel geld

Griffioen erkent dat met het ombouwen van het gemeentelijke materieel forse investeringen zijn gemoeid. Een nieuwe machine of voertuig wordt op dit moment in aanschaf twee of drie keer zo duur.

‘We ontvangen Europese subsidies als tegemoetkoming voor de extra kosten’, legt Griffioen uit. ‘Maar ook worden de onderhoudskosten fors lager. Daarnaast hebben we het aangedurfd om de afschrijftermijnen met drie jaar te verlengen. Bezien over de gehele looptijd, vallen de extra kosten dan nog mee. En als waterstof breder gaat worden ingezet, zullen de kosten drastisch naar beneden gaan.’

Voldoende vulpunten en gas nodig

Een ander aandachtspunt is de beschikbaarheid van waterstofgas en vulpunten. ‘Uiteraard zijn voldoende vulpunten nodig als waterstof verder wordt uitgerold, ook langs de openbare weg. Verder zal je voor de bouwplaats oplossingen moeten bedenken. Ter plekke flessen verwisselen is een mogelijkheid. Buffercontainers voorvullen en naar de locatie brengen, kan ook.’

vulpunt-waterstof-Groningen

Een duurzaam waterstofvulpunt. De waterstof wordt geproduceerd met elektriciteit van nabij gelegen zonne- of windparken.

Griffioen gelooft heilig in de toekomst van waterstof. Hij wijst op de plannen van Gasunie, Tennet en andere energiebedrijven om op grote schaal waterstof duurzaam te gaan produceren en tijdelijk op te slaan in zoutkoepels. ‘En in landen als Japan en Korea is waterstof al gemeengoed. In Californië ook. Als Europa lopen we achter. Maar de ontwikkelingen gaan snel. In het regeerakkoord kom je het woord “waterstof” nog niet Ltegen, maar in het recente Klimaatakkoord wordt het volop genoemd. Zo snel kan het gaan.’

Emissievrij als eis, dat komt eraan

Of materieelfabrikanten ook brood zien in waterstof, is vooralsnog onduidelijk. Naar buiten toe wordt hier niets over gezegd. Maar dat ook voor bouwmachines emissievrij de norm wordt, staat voor Griffioen als een paal boven water.

‘Het moment dat we de inzet van emissievrij materieel gaan eisen, komt er onherroepelijk aan. Nu al zijn wij er als gemeente gevoelig voor als bedrijven kunnen aantonen dat ze duurzaam werken. Misschien lijkt dat nog een beetje vrijblijvend, maar het omslagpunt is niet zo ver meer weg. Als wij er zelf alles aan doen om de binnenstad emissievrij te maken, kunnen we uiteraard niet toestaan dat bedrijven die in onze opdracht werken, wel uitstoot veroorzaken.’

Los van de ontwikkelingen in Groningen, kondigt Shell aan dat het gaat meebouwen aan een netwerk van tankstations voor waterstof in Nederland.

Lees hier meer artikelen over elektrificering:

Reageer op dit artikel