artikel

FOTOREPORTAGE | Een turbo reviseren, hoe gaat dat? Bekijk het hier, stap voor stap

Materieel

FOTOREPORTAGE | Een turbo reviseren, hoe gaat dat? Bekijk het hier, stap voor stap

Een motor die opeens of geleidelijk vermogen verliest; vaak wijst dat op een kapotte turbo. Vervangen van het krachtpatsertje door een nieuwe kan natuurlijk, maar een turbo is ook perfect te reviseren. Hij is dan weer als nieuw voor een fractie van de kosten van een nieuw exemplaar. Turbo-expert Olaf Velthuis neemt u mee in de wereld van de turborevisie én geeft tips hoe u uw turbo in perfecte conditie houdt.

BEKIJK OOK DE FOTOREPORTAGE VAN HET REVISEREN VAN EEN TURBO, VERDER NAAR ONDEREN.

Praktisch alle moderne motoren in grondverzet- en recyclingmachines zijn tegenwoordig uitgerust met een turbo. De turbo – vaak diep verstopt in het motorcompartiment, maar herkenbaar aan het typische fluitgeluid – zorgt voor extra vermogen, maakt dat we met een lichtere motor toe kunnen en beperkt het brandstofverbruik. 

Hoe meer zuurstof, hoe beter de verbranding

De werking van een turbo is eenvoudig. Langs een schoepenrad wordt de uitlaatlucht vanuit het spruitstuk geblazen. Het schoepenrad (turbinewiel) is via een as rechtstreeks gekoppeld aan een tweede schoepenrad, het compressorwiel.

Dit rad zuigt de inlaatlucht aan, comprimeert deze en stuwt de lucht naar de cilinder waar ze wordt gemengd met de brandstof en wordt verbrand. Vaak zit tussen turbo en motor nog een intercooler. Deze koelt de lucht, waardoor deze nog verder comprimeert en meer zuurstof bevat. Hoe meer zuurstof, hoe beter de verbranding.  

De rotor maakt tot 200.000 omwentelingen per minuut

Olaf Velthuis is directeur van Turbo’s Hoet in Nederland en dagelijks met turbo’s in de weer. Hij vertelt: ‘De turbo verricht een relatief eenvoudig, maar wel loodzwaar klusje. De rotor maakt – afhankelijk van de grootte van de motor – tot wel 200.000 omwentelingen per minuut; immens veel vergeleken met de paar duizend toeren die een motor maakt. Dat hoge toerental stelt hoge eisen aan de lagers die constant perfect gesmeerd moeten worden. Daarvoor wordt via minuscule kanaaltjes motorolie aangevoerd. De motorolie zorgt behalve voor smering ook voor koeling van de turbo. Deze wordt door het hoge toerental én het comprimeren van de lucht immers bloedheet.’ 

Tekst gaat door onder de foto.

Olaf Velthuis, directeur van Turbo’s Hoet in Nederland.

Net als elk motoronderdeel kan ook de turbo de geest geven. Wanneer dat moment daar is, valt het vermogen direct of geleidelijk weg. Maar ook dikke witte of zwarte rookpluimen of metaalachtig lawaai onder de motorkap kunnen op een defecte turbo wijzen.

‘Er zijn legio oorzaken voor een kapotte turbo’, vertelt Velthuis. ‘Vaak is een stagnatie in de smering het probleem, bijvoorbeeld door vervuiling van de motorolie of verstopte kanaaltjes. Een turbo die niet wordt gesmeerd loopt binnen no-time helemaal kapot. Maar er kan ook materiaal vanuit de motor via de uitlaatgassen in de turbo terecht komen. Dan zie je vaak beschadigde schoepen, soms met hele happen eruit. Verdere oorzaken: een te hoge temperatuur, metaalmoeheid, breuk en gewoon slijtage op de lagers van de as door ouderdom.’ 

Turbo kan binnen een dag worden gereviseerd

Bij Turbo’s Hoet worden dagelijks turbo’s gereviseerd. Daarnaast heeft het bedrijf tal van ‘hardlopers’ op voorraad liggen in de vorm van ruilturbo’s, al eerder gereviseerde exemplaren. ‘Ons doel is om de stilstand bij onze klanten minimaal te houden. Een ruilturbo kunnen we gelijk uitleveren. Hebben we er geen op voorraad, dan reviseren we binnen 24 uur de eigen turbo.’ 

Over Turbo’s Hoet

Turbo’s Hoet is een Belgische firma, begin jaren zeventig opgericht door Alfred Hoet. Het bedrijf begon met de revisie van vrachtwagenturbo’s, maar is inmiddels gespecialiseerd in turbo’s in personenauto’s, landbouw- en grondverzetmachines en schepen.

Het hart van de turborevisie bevindt zich in België, maar daarnaast heeft Turbo’s Hoet in tal van (Oost) Europese landen ook vestigingen waar 24-uurs reparaties worden gedaan.

De Nederlandse vestiging bevindt zich in Hoevelaken. Naast de turborevisie richt de firma zich ook op de verkoop van Daf-trucks (TH Trucks), leasing & rentals (TH Lease) en onderdelen voor allerlei machines (TH Parts). Bij de gezamenlijke bedrijven werken 900 mensen, de omzet bedraagt een half miljard euro.

Het reviseren van turbo’s is een precies werkje, dat door specialisten wordt gedaan. Controle is de basis bij turborevisie. Materialen worden nauwgezet geïnspecteerd, spelingen worden tot op duizendsten van een millimeter gemeten.

Wanneer onderdelen nog goed zijn, worden deze opnieuw gebruikt. Zijn ze kapot of is de slijtage of speling te groot, dan worden ze vervangen door nieuwe onderdelen. ‘Na een revisie gaat zo’n turbo gegarandeerd weer net zo lang mee als een nieuwe. En dat voor een prijs die ver beneden de kosten van een nieuwe turbo ligt.’ 

Is de oorzaak van het probleem weggenomen?

Het gebeurt met enige regelmaat; de turbo is vervangen, wordt weer netjes gemonteerd en loopt korte tijd later weer kapot. ‘Omdat de oorzaak van het probleem niet is weggenomen’, vertelt Olaf Velthuis. ‘Dat kan liggen aan een oliepomp die te weinig druk levert bijvoorbeeld, waardoor onvoldoende olie bij de turbo komt. Of vervuiling in de olie waardoor de kanaaltjes verstopt raken en het lager droog loopt, met alle gevolgen van dien.’

Om ervoor te zorgen dat de turbo het na de montage weer perfect doet, is een goede diagnose essentieel. ‘Wanneer we een kapotte turbo binnen krijgen, willen we precies weten wat er is gebeurd. Om de oorzaak te achterhalen, speuren we tijdens de demontage heel gericht naar sporen die op een bepaalde oorzaak duiden. Denk aan beschadigingen van de schoepen en slijtage aan de as en lagers. Maar ook slijtsporen in het turbinehuis bijvoorbeeld. Wanneer we de oorzaak achterhaalt hebben, informeren we de klant hierover om te voorkomen dat de geschiedenis zich herhaalt. Daarnaast adviseren we via onze technische helpdesk de klant over de montage. Die ondersteuning wordt door monteurs zeer gewaardeerd. Tenslotte is het vervangen van een turbo voor hen geen dagelijkse routine.’ 

Turbo’s kunnen een motorleven lang meegaan

Turbo’s kúnnen een motorleven mee gaan; wanneer je ze goed behandelt en een beetje geluk hebt. Goed behandelen betekent volgens Olaf Velthuis de motor na een flinke inspanning niet gelijk uitschakelen.

‘Dan valt de oliedruk weg en wordt de turbo die nog even nadraait, niet meer gesmeerd. Dus na volle inspanning even een paar minuten stationair laten draaien en de turbo af laten koelen. Of investeren in een nasmeersysteem. Daarnaast is het zaak dat het onderhoud goed gebeurt; tijdig de olie én de filters vervangen, maar ook zorgen dat het koelsysteem optimaal werkt waardoor de olie niet te warm wordt en verbrandt.’ 

Dan nu de turbo-revisie, stap voor stap in beeld gebracht met steeds een korte toelichting onder de foto.

Turbo-Hoet-proces-1

Zo komen de meeste turbo’s binnen: netjes gedemonteerd. Maar soms krijgt Turbo’s Hoet er ook een half motorblok bij. Vaak omdat de turbo muurvast zit. Voordat het sleutelwerk begint, wordt de turbo visueel gecontroleerd op scheuren, olielekkage en andere afwijkingen.

 

Turbo-Hoet-proces-2

Bij aankomst krijgt elke turbo een uniek nummer en barcode. Om tijdens het revisieproces alles netjes bij elkaar te houden, gaat de turbo in een blauwe kunststof bak van a naar b.

Turbo-Hoet-proces-3

Na een optische controle volgt de demontage. Omdat bouten en moeren als gevolg van de hitte die een turbo ontwikkelt muurvast kunnen komen te zitten en kruipolie niet altijd soelaas biedt, gaat dit soms niet zachtzinnig. Regelmatig moeten bouten met gepast geweld los worden gemaakt.

Turbo-Hoet-proces-4

Na demontage gaan de verschillende onderdelen in een grote wasmachine. Doel van het wasproces is om zoveel mogelijk olieresten te verwijderen. De grote delen worden los in de machine gelegd, de kleinere gaan in de mandjes.

Turbo-Hoet-proces-5

Na de wasbeurt gaan de grotere onderdelen in een oven die wordt opgestookt tot 350 graden Celsius. De temperatuur zorgt dat de olieresten verkolen en gemakkelijk kunnen worden verwijderd. Zo komen de olieresten in bijvoorbeeld de kleinste oliekanaaltjes ‘los’. De delen met rubber en dun aluminium slaan de oven over.

Turbo-Hoet-proces-6

Na het reinigingsproces worden de diverse onderdelen nauwkeurig gecontroleerd en vervolgens gedetailleerd gefotografeerd. Het fotograferen gaat met een tablet. De foto’s worden gelijk doorgezet naar het computersysteem van Turbo’s Hoet.

Turbo-Hoet-proces-7

Zodra de foto’s in het computersysteem staan, krijgen de verkopers van het bedrijf een digitaal seintje. Ze kunnen nu precies zien welke onderdelen in de basis nog goed zijn en welke moeten worden vervangen. Op basis hiervan kunnen ze voor de klant een offerte op maat maken. Pas als de klant hiermee akkoord is, krijgt de revisie een vervolg.

Turbo-Hoet-proces-8

Tijdens de demontage gebeurt het regelmatig dat bouten afbreken. De specialisten van Turbo’s Hoet boren de oude bout er dan uit en draaien nieuwe schroefdraad in het ontstane boorgat. Een uiterst precies werkje dat veel vakmanschap vraagt.

Turbo-Hoet-proces-9

De harde gietijzeren delen van de turbo worden gestraald met zand, de aluminium delen met keramische glasparel. Het stralen kan handmatig, maar Turbo’s Hoet beschikt ook over een volautomatische straalkast waarbij het straalmiddel niet onder druk tegen de turbodelen aankomt. Zo is de materiaalslijtage minimaal.

Turbo-Hoet-proces-10

Om te zorgen dat de kleine oliekanaaltjes ook helemaal vrij zijn van vuil en olie, gaan de grote turbodelen in een ultrasoon bad (links op de foto). Geluidsgolven trillen alle vuil los. Vervolgens gaan de delen in een speciale vloeistof (rechts op de foto) die in het materiaal trekt en beschermt tegen vuil, vet en olie.

Turbo-Hoet-proces-11

Voordat de turbo weer wordt gemonteerd, worden alle draaiende turbodelen tot op een duizendste millimeter nagemeten. Veel aandacht is er voor de turbine-as, die heel precies wordt uitgebalanceerd; essentieel omdat het asje met schoepenrad tot wel 200.000 toeren per minuut maakt.

Turbo-Hoet-proces-12

Bij de montage worden onderdelen die nog goed zijn na de reiniging en meting weer gemonteerd. Onderdelen die niet meer goed zijn, worden vervangen door nieuwe. Resultaat is een turbo die weer als nieuw is en bij een goede montage vele duizenden uren mee gaat.

Turbo-Hoet-proces-13

Bij een niet-variabele turbo volgt na de montage nog een laatste stap; het handmatig afstellen met elektronisch geregelde druk of vacuüm. Daarna is ook deze turbo klaar voor montage en héél veel draaiuren.

Ook een abonnement op BouwMachines? Dit is al mogelijk vanaf 6,25 euro per maand. Kijk hier naar de mogelijkheden.

 

Reageer op dit artikel