artikel

Dusseldorp doet met Superlocal veel ervaring op met circulair slopen

Branche

Dusseldorp doet met Superlocal veel ervaring op met circulair slopen

Het gebiedsontwikkelingsproject Superlocal – Super Circulair Estate in Kerkrade trekt nationaal en internationaal de aandacht. Materialen uit te slopen flats worden hergebruikt bij de bouw van nieuwe woningen in de wijk. Dusseldorp Infra, Sloop en Milieutechniek is samen met elf partners nauw betrokken bij Superlocal. Projectleider Jurgen van de Put: ‘Er zal steeds minder traditioneel gesloopt worden. In de toekomst zal slopen meer en meer vervangen worden door demontage.’

Superlocal – Super Circulair Estate heeft inmiddels al een aantal memorabele momenten mogen bijschrijven. Zo won het project eerder dit jaar de Nederlandse Bouwprijs in de categorie bouwmaterialen & -systemen. ‘Toch bijzonder dat een sloopbedrijf mede de Nederlandse Bouwprijs wint’, lacht Jurgen van de Put, projectleider bij Dusseldorp. ‘We zien het als een beloning voor ons innovatief vermogen.’

Afgelopen maand kende Superlocal opnieuw een gedenkwaardig moment. Uit één van de hoogbouwflats zijn met een 750-tons kraan twee appartementen gehesen om als basis te gaan dienen voor twee van drie circulaire proefwoningen. De woningen moeten voor veruit het grootste deel, namelijk 90 procent, worden gebouwd met elementen, materialen en bouwstoffen uit de te slopen flats. De derde proefwoning wordt gebouwd van gerecycled beton uit de flats.

Tekst gaat verder onder de foto.

Superlocal Kerkrade Dusseldorp

Het uithijsen van twee volledige appartementen was opnieuw een belangrijke mijlpaal voor Dusseldorp en het project Superlocal in Kerkrade. De appartementen dienen als basis voor circulaire proefwoningen die voor het overgrote deel worden gebouwd van elementen, materialen en bouwstoffen uit de flat.

Spannend moment voor Superlocal

‘Ja, het uithijsen van de bijna 100 ton zware woonunits was toch wel een spannend moment’, geeft projectleider Van de Put toe. ‘Voorafgaande aan het uithijsen, is al heel veel werk verzet. Allereerst is een materialeninventarisatie gemaakt. Welke materialen en welke producten kunnen wel en niet hergebruikt worden? Hoe moeten de materialen worden gedemonteerd? Welke materialen zijn op locatie nodig, wat kan elders worden gebruikt en wat kan vrij op de markt worden afgezet? Van de wasbakken tot de vurenhouten kozijnen; alles is in kaart gebracht.’

Alle vrijkomende producten zijn door Dusseldorp gelabeld met een QR-code. Van de Put: ‘Zo krijgen de nieuwe woningen een materialenpaspoort. Dat levert een prachtige database op voor de toekomst, waarin precies is terug te vinden welke materialen zijn gebruikt.’

Hoogwaardig hergebruik vraagt om een andere aanpak

Superlocal Kerkrade Dusseldorp

Het uithijsen van de appartementen trok veel belangstelling, zowel van pers als van omwonenden.

Na de inventarisatie konden de handslopers de flat in om de woningen volledig te strippen. ‘Hoogwaardig hergebruik vraagt om een andere manier van werken. Materialen moeten optimaal worden uitgesorteerd. Dat vraagt om een andere aanpak en maakt het proces arbeidsintensief’, vertelt Van de Put. ‘Het merendeel van onze sloopwerkzaamheden voeren we nog traditioneel uit, maar ik ben ervan overtuigd dat deze manier van werken de toekomst is.’

Het sloopvak zal in zijn ogen de komende decennia dan ook onherroepelijk veranderen. ‘De huidige bebouwing vraagt veelal nog om traditioneel slopen, maar in de toekomst zal steeds meer modulair gebouwd worden. Door het vervangen of verplaatsen van elementen kan een gebouw weer een nieuwe functie krijgen. Gebouwen zullen dan niet meer volledig gesloopt hoeven te worden.’

Wel constateert Van de Put dat innovatieve ontwikkelingen in de bouw belemmerd worden doordat het momenteel booming business is in de sector. ‘In drukke tijden zijn we geneigd terug te vallen in traditionele patronen en minder tijd en aandacht te geven aan innovatie.’

 

Appartementen loszagen en units uithijsen

Nadat de handslopers hun werk hadden gedaan en enkel nog een betonnen karkas met galerijen en balkons resteerde, konden de uit te hijsen appartementen worden losgezaagd. Daarna volgde misschien wel het spannendste moment: het uithijsen van de units. Voor het uitvoeren van de hijsklus was een 750-tons kraan aangevoerd. Om de kraan op locatie te kunnen afstempelen was grondverbetering nodig, om de gronddruk van de imposante machine aan te kunnen. Om diezelfde reden werden in de kelder van de flat stempels aangebracht.

‘Het afhijsen van de eerste unit vanaf de tien verdiepingen tellende flat liep aanvankelijk niet volgens plan. Het bleek lastig om het juiste zwaartepunt te bepalen’, vertelt Van de Put. Het leverde een paar uur vertraging op, maar aan het eind van de ochtend kon het eerste appartement dan toch veilig worden uitgehesen. ‘Dat was een prachtig samenspel tussen kraanmachinist en rigger. Wat een vakwerk om met die gewichten tot op de millimeter nauwkeurig te manoeuvreren’, geniet Van de Put nog na.

Tekst gaat verder onder de foto.

Superlocal Kerkrade Dusseldorp

De bijna 100 ton wegende woonunit wordt op een 19-assige aanhanger geplaatst, waarmee een 50 meter wordt vervoerd. Een 500-tons kraan pakt op de nieuwe locatie het appartement weer op om het op zijn definitieve plek neer te zetten.

19-assige aanhanger

De kraan plaatste de 100 ton wegende unit op een 19-assige aanhanger, die het gevaarte een 50 meter verreed na de nieuwe locatie. Hier pakte een 500-tons kraan het appartement weer op en plaatste het op de klaarliggende fundering, gemaakt van volledig gerecycled beton. Op deze plek worden de voormalige flatwoningen met herbruikbare materialen en producten weer opgebouwd tot volwaardige woningen die voldoen aan de huidige wooneisen.

Behalve de twee volledige appartement zullen uit de flat ook nog vloeren en wanddelen worden gezaagd om verhardingen van te maken in de nieuwe woonwijk. Het resterende deel van de flat wordt gesloopt. Het beton zal worden hergebruikt bij de bouw van nieuwe woningen. Ook zal betongranulaat worden toegepast bij wegen en fietspaden in de wijk.

Bekijk ook de fotoreportage onderaan dit artikel.

Superlocal – Super Circulair Estate

Zuidoost-Limburg geldt als een krimpregio. Het aantal inwoners daalt. Vier hoogbouwflats in Bleijerheide, Kerkrade met in totaal 400 woningen maken nu plaats voor 130 nieuwbouwwoningen. De flats dateren uit de jaren ’60 en voldoen niet meer aan de wensen en eisen van deze tijd.

Eén van de vier flats is al in 2012 gesloopt. Woningcorporatie HEEMWonen constateert achteraf dat traditioneel slopen leidt tot waardeverlies en besluit dat voor het gebied een duurzame oplossing moet worden bedacht. Zo wordt het idee voor Superlocal geboren. Eind 2017 ontvangt het project Europese subsidie om ervaringen op te doen met innovatieve oplossingen die een circulaire economie bevorderen.

Een belangrijk wapenfeit is de oplevering van het Expogebouw in februari 2018. Dit bouwkundig experiment diende om te onderzoeken of woningen gemaakt kunnen worden van de materialen en bouwstoffen die vrijkomen bij de sloop van een flat. Het Expogebouw is voor 95% gemaakt van materialen uit één van de flats. Uitgehesen appartement-delen vormen de basis van dit gebouw.

De ervaringen die zijn opgedaan met het Expogebouw worden nu ingezet bij de bouw van de drie circulaire woningen. Jurgen van de Put, projectleider namens Dusseldorp, bevestigt dat Superlocal kan worden gezien als een leerproces. ‘Subsidie maakt een project als dit mogelijk. De realisatie van het Expogebouw was twee keer zo duur, in vergelijking met de proefwoningen die we nu gaan neerzetten. Het gehele traject is een aaneenschakeling van leermomenten.’

 

Foto's

Reageer op dit artikel