Tekort aan personeel, hoe los je dat op?

Het tekort aan personeel is een groot struikelblok voor de materieelsector. Vacatures zijn er veel en zijn nauwelijks meer te vervullen. Bedrijven en opleidingen doen hun best om nieuwe mensen te werven, maar dat valt in de huidige omstandigheden niet mee. Vooral opleidingen moeten de instroom vergroten om het personeelstekort te lijf te gaan.
Delen:

Met het herstel van de Nederlandse economie is de mismatch op de arbeidsmarkt op recordniveaus uitgekomen, zo bleek onlangs weer uit de Arbeidsmarktindicator van ABN Amro. De bouw is een van de sectoren die hierdoor sterk geraakt wordt. Het personeelstekort is aan de orde van de dag.

In het kort

  • Bedrijven zoeken oplossing in intern opleiden

  • Etec merkt dat er minder stagiairs beschikbaar zijn

  • Campagnes helpen instroom leerlingen te verbeteren

  • Opleidingen SOMA College 'goed gevuld'

Meer dan de helft van de vactures is niet in te vullen

Vooral de vraag naar uitvoerders in de werktuigbouw is groot. Voor dit beroep is 73 procent van alle vacatures niet in te vullen. Bij de monteur grondverzet en wegenbouwmachines is 62 procent van de vacatures onvervulbaar. Ook zijn nauwelijks hulparbeiders voor grondwerk te vinden: daar is 71 procent van de vacatures onvervulbaar.

Eigen academy voor interne opleidingen

Tobroco-Giant is een van de fabrikanten die zich met onder meer interne opleidingen inspant om personeel vast te houden en nieuw personeel te werven. Hiervoor heeft het de Tobroco Academy opgericht. Op dit moment nog wat low-profile, maar als in 2022 het nieuwe hoofdkantoor in gebruik wordt genomen krijgt de Academy meer ruimte om zich verder te ontwikkelen.

Tekst gaat door onder de foto.

Tobroco Giant VFN#7775 Bouwmachines
Tobroco-Giant wil groeien en zoekt daarvoor nog 50 mensen. (Foto: Peter Roek)

Het eerste doel voor Tobroco-Giant was vooral om personeel langer vast te houden door werknemers de kans te geven zich door te ontwikkelen. Maar inmiddels is de focus ook wel verlegd naar nieuwe krachten. Mensen met technische kennis zijn nauwelijks meer te vinden. Dus gaat het bedrijf nu op zoek naar mensen met enige technische affiniteit die zich dan intern verder kunnen ontwikkelen. De Tobroco Academy biedt onder meer cursussen lassen en bandenmontage aan, maar gaat ook helpen om arbeidskrachten door te ontwikkelen naar meer verantwoordelijkheid en leidinggevende posities.

Tobroco-Giant zoekt nog 50 mensen

‘We willen groeien en zoeken daarvoor dit jaar nog 50 mensen. Inmiddels zijn drie uitzendbureaus voor ons op zoek’, schetst Evert van den Broek van Tobroco-Giant de urgentie. Aan de cao zal het volgens hem niet liggen. De cao voor grootmetaal is goed en Tobroco-Giant biedt maar liefst 40 vakantiedagen bij een 40-urige werkweek.

Wat een belangrijke factor is, is de ontwikkeling van andere bedrijven in de regio. Die vissen vaak in dezelfde poel. Een bedrijfsverplaatsing of juist een uitbreiding kan dan behoorlijke gevolgen hebben. ‘Maar voor onze groei zoeken we niet alleen  productiepersoneel, maar ook mensen voor de ontwikkeling van machines, de planning et cetera. Dat moet allemaal meegroeien.’

Waar staan we over 7 tot 10 jaar?

Ook Avitec in Nieuw-Buinen is gestart met het intern opleiden van nieuwe mensen. ‘We hebben een chronisch gebrek aan opvolgers en vakmensen. We hebben als bedrijf een doorkijk gemaakt van waar we op termijn naartoe gaan. Binnen 7 tot 10 jaar stroomt 30 procent van ons personeel uit, vooral vanwege leeftijd. Die 30 procent komt er aan de onderkant niet zomaar weer bij’, zegt opleidingscoördinator Albert Kamps van Avitec.

Tekst gaat door onder de foto.

Onder meer een Syrische vluchteling maakte bij Avitec kennis met het vak in de volle breedte van de grond-, weg- en waterbouw.

Vorig winter draaide Avitec een pilot met een opleidingstraject, voor zowel BBL-leerlingen als zij-instromers. De BBL-leerlingen konden hier hun praktijkopdrachten doen. ‘BBL-leerlingen moeten vanuit school verschillende opdrachten doen. Maar als Avitec hebben we 150 man aan het werk, die vooral werken in gespecialiseerde ploegen zoals voor rioolwerk en voor bestrating. Als je in één ploeg zit, is het lastig om voor school een andere opdracht uit te voeren. Ook al omdat ze vaak geen rijbewijs hebben en afhankelijk zijn van vervoer.’ De zij-instromers, onder wie een Syrische vluchteling, maakten kennis met het vak in de volle breedte van de grond-, weg- en waterbouw.

Avitec stimuleert elektrisch werken

Voor de praktijkopleiding had Avitec de kantine van een voormalig Philips-terrein in Stadskanaal veranderd in een grote zandbak. Op het grote buitenterrein was een aantal bouwprojecten ingericht, variërend van straatwerk en riolering tot het uitgraven van een cunet en het opmetselen van een rioolput. Een kantoorgebouw was in gebruik als theorielokaal.

Inmiddels is al besloten om de pilot komende winter een vervolg te geven, met een uitbreiding naar de slooptak en de groentak die Avitec ook in huis heeft. Opvallend bijzonderheid: alle bouwmachines die in de opleiding gebruikt worden, zijn elektrisch. ‘Daarmee willen we het nieuwe werken stimuleren en de leerlingen voorbereiden op de toekomst’, zegt Kamps.

Personeelstekort? ‘Ik weet niet anders’

Sander de Regt van Etec, dat elektrische machines (om)bouwt, merkt ook het personeelstekort. Anderzijds relativeert hij dit. ‘Ik weet niet anders. Dit is al twintig jaar zo in de technieksector. Tien jaar geleden konden we ook bijna geen monteur krijgen. Wel merken we dat er nu minder stagiairs zijn. Voorheen kwamen er veel stagiairs van de MTS, maar die scholen zijn er niet meer. En dat wordt wel een probleem.’

Tekst gaat door onder de foto.

Etec
Sander de Regt van Etec merkt dat er minder stagiairs zijn op MTS-niveau.

Middenkader is een probleem

Mensen op HBO-niveau zijn er nog wel te vinden, merkt De Regt, die met zijn elektrische machines wat dat betreft uiteraard ook wel in een aantrekkelijke hoek zit. Middenkader is een probleem. En qua productiepersoneel zijn er wel mensen, maar die moeten figuurlijk van grotere afstand komen. Dat gaat bijvoorbeeld over nieuwkomers. Die kennen niet de techniek en moeten alles nog leren. ‘Daar moet je meer moeite voor doen. En de helft haakt af. Wel is het belangrijk dat je een band opbouwt met een uitzendbureau zodat ze weten wat voor soort mensen ze voor je selecteren.’

Voor Etec is het personeelstekort op dit moment niet heel dringend. ‘Wij maken elektrische machines, maar de vraag daarnaar moet nog op gang gaan komen. We zitten ons vooral voor te bereiden op die komende vraag.’

Tim: Tech in Motion

Ondertussen doen ook de brancheorganisaties hun best om nieuwe aanwas te werven. Zij werken daarvoor sinds 2017 samen in het project Tim: Tech In Motion. Dit is een samenwerkingsverband van onder meer Fedecom, BMWT en Bouwend Nederland (Komat). Bij de start deden drie onderwijsorganisaties mee aan Tim, maar inmiddels is dat met 15 mbo-opleiders gegroeid naar 100 procent dekking.

Doel één van Tim is meer instroom van leerlingen in de sector van de mobiele techniek, vertelt Wim Overeem. Daarna komt de doorstroom naar hogere opleidingen, de verbetering van de kwaliteit van het onderwijs en het op peil houden van de vakkennis van docenten.

Supertrots op groei bij de instroom van leerlingen

Campagnes om instroom te verhogen

Om meer instroom te krijgen zet Tim campagnes op en organiseert ze onder meer activiteiten op beurzen van brancheorganisaties. Dat heeft resultaat, vertelt Overeem. ‘In 2018 telden we een groei van 3%; in 2019 van 5% en vorig jaar 8%. De cijfers van dit jaar komen pas op 1 oktober maar we zien ook nu wel een groei. Daar zijn we supertrots op.’

‘Die instroom is ook hard nodig. Bedrijven plaatsen al geen vacatures meer omdat ze toch geen mensen kunnen vinden. Ze zijn dus sterk afhankelijk van het onderwijs.’

Belangrijk daarbij is volgens Overeem dat de scholen zich op bijvoorbeeld open dagen goed presenteren. ‘Scholen moeten er gelikt uit zien en op open dagen de mooiste machines van bedrijven laten zien. Geen oude meuk! Twee jaar geleden hebben we 650.000 euro subsidie weten te krijgen, waarvoor de scholen extra machines hebben kunnen aanschaffen.’

Tekst gaat door onder de foto.

Via Tim kreeg het SOMA College de beschikking over een nieuwe New Holland.

Samenwerking met autotechniek

De groei in instroom is mooi, maar nog lang niet voldoende, erkent Overeem. ‘We blijven zoeken naar nieuwe mogelijkheden en het inspelen op ontwikkelingen.’ Een daarvan is inmiddels gerealiseerd: de samenwerking en samenvoeging met andere sectoren van mobiele techniek zoals autotechniek, vrachtautotechniek en tweewielers. ‘Daar hebben we samen hard voor gelobbyd. Het is geen verwatering van de opleiding, zoals sommigen vrezen. Waar het om gaat is dat leerlingen breder kennismaken met mobiele techniek en gemakkelijker kunnen overstappen. Een leerling van autotechniek kan nu vanaf 1 september dit jaar ook stage lopen bij een bedrijf in bouwmachines.’

Leerling autotechniek kan stage lopen bij een bedrijf in bouwmaterieel. Daar hebben we samen hard voor gelobbyd.

Dat ook de autotechnieksector daaraan meewerkt, heeft vooral te maken met de opkomst van de elektrische auto. ‘Het wagenpark gaat snel elektrisch worden en daarvoor zijn significant minder monteurs nodig. Wie nu autotechniek doet, heeft nog een baan voor pakweg negen jaar. Die bewustwording moet bij veel mensen nog komen, maar we hebben nu mooi op tijd deze stap kunnen zetten.’

Opleidingen SOMA College goed gevuld

Een van de opleidingen die participeert in Tim, is het SOMA College. ‘Het SOMA College zet alles op alles als het gaat om het interesseren en aantrekken van nieuwe studenten. We doen dat onder andere door het aanbieden van nieuwe en ook meer hybride opleidingsroutes. We leggen nadruk op de verschillende interessante doorstroommogelijkheden die studenten kunnen kiezen. Ons opleidingsaanbod is daarnaast de afgelopen jaren uitgebreid met bijvoorbeeld Landmeten en Betontimmeren. We zoeken nadrukkelijk samenwerking met andere scholen, en we gaan meer regionaal opleiden. Een voorbeeld hiervan is de nieuwe opleidingslocatie in Waddinxveen’, aldus een woordvoerster van het SOMA College.

De instroom van het SOMA College heeft zich het afgelopen jaar in principe in de lijn der verwachting ontwikkeld. Afgelopen jaar bleef de BBL Allround technicus mobiele werktuigen (voorheen monteur) wat achter vergeleken met een enorme piek in belangstelling voor de opleiding BBL Machinist Grondverzet. ‘Maar onze opleidingen zijn goed gevuld en we gaan weer een mooi schooljaar tegemoet met nieuwe, enthousiaste studenten.’

Tekst gaat door onder de foto.

SOMA duurzaam materieel
Nieuw duurzaam materiaal bij het SOMA College.

Emissieloos werken

‘Op het SOMA College staat toekomstgericht en uitdagend onderwijs hoog in het vaandel. Er is dan ook continu veel aandacht voor de veranderingen in de branche zoals emissieloos werken en draaien. Een mooi voorbeeld hiervan is hoe we de nieuwe motoren en aandrijftechnieken opnemen in de opleiding Technicus mobiele werktuigen (voorheen monteur) en onze machinisten van de toekomst voorbereiden op de nieuwe ‘groene’ wereld en op Het Nieuwe Draaien. Onze gediplomeerden weten straks wat het inhoudt om helemaal over te schakelen naar elektrisch en waterstof.’

BBL is het toverwoord

Willem Vis van HRM van Van Werven in Oldebroek onderstreept het belang van de opleidingen. ‘Het toverwoord voor ons is BBL. We zetten al meer dan tien jaar lang in op leerlingen. Zonder die instroom hadden we 50 mensen minder aan het werk gehad. We hebben er dit schooljaar ook weer 13, op verschillende niveaus, van machinist tot vakman GWW. Monteurs zijn wel lastiger te krijgen maar ook daar hebben we BBL’ers.’

Ondertussen stromen er bij Van Werven dit jaar vanwege de nieuwe regeling wel vijf mensen uit met pensioen. Tot problemen leidt dat echter niet. ‘Wij werken vooral als dienstverlener voor andere bedrijven; als we geen mensen hebben moeten we nee zeggen. Maar we hebben alle machines bezet. En er zijn dit jaar ook alweer zes nieuwe mensen min of meer komen aanlopen. Dat gaat vaak via-via en we hebben een goede naam opgebouwd.’