artikel

Nieuwe richtlijn veilig bakken verplaatsen

Ondernemen

Per 1 september 2017 is een nieuwe richtlijn veilig bakken verplaatsen van kracht. Brancheorganisaties en bouwbedrijven hebben de handen ineengeslagen om een einde te maken aan onveilige praktijken die al sinds jaar en dag zijn ingesleten, maar die fataal kunnen aflopen.

Nieuwe richtlijn veilig bakken verplaatsen
Een bak verplaatsen door hem achter de oren beet te pakken. Dit staat ook bekend als het vervoeren van de bak ‘in de oren’. Het is gevaarlijk, en dus in strijd met het nieuwe veiligheidsvoorschrift.

De richtlijn veilig bakken verplaatsen moet gevaarlijke situaties voorkomen. Een bak verplaatsen door hem even snel met het mes bij de oren te pakken? Of een bak zonder borging vervoeren in een andere bak? Het gebeurt vaak, maar kan uiterst gevaarlijk zijn. Om die reden willen brancheorganisaties en grote opdrachtgevers in de bouw dat hieraan een einde komt. Graafbakken moeten stuk voor stuk worden verplaatst aan het snelwisselsysteem, of worden vastgesjord op bijvoorbeeld een aanhangwagen, zo luidt de aanbeveling.

Ook gevaarlijk: een bak zonder borging, dus los, vervoeren in een andere bak.

Ook gevaarlijk: een bak zonder borging, dus los, vervoeren in een andere bak.

In de nieuwe richtlijn veilig bakken verplaatsen hebben de ondertekenaars van de Governance Code Veiligheid in de Bouw (GC), waaronder BAM, VolkerWessels, Heijmans, Strukton, Dura Vermeer, TBI, Unica en Ballast Nedam, vastgelegd wat wel en niet mag bij het verplaatsen van graafbakken. Bouwend Nederland en BMWT onderschrijven de nu vastgelegde richtlijn.

Twee dodelijke ongevallen

De betrokken partijen hebben de handen ineengeslagen naar aanleiding van twee dodelijke ongevallen, in 2013 en 2015. In augustus 2013 kwam in Dronten een werknemer van KWS Infra om het leven. Het slachtoffer kwam terecht onder een kraanbak die uit de bak van een graafmachine viel. De machinist werd later door de rechtbank veroordeeld tot een voorwaardelijke werkstraf van 50 uur. In juni 2015 verongelukte een 37-jarige grondwerker bij werkzaamheden voor BAM aan de N261 in Waalwijk. De zzp’er werd geraakt door een bak die aan de oren werd verplaatst, maar bij het zwenken van de graafmachine losraakte en viel.

Beide ongevallen staan niet op zichzelf. ‘Wij hebben met veel machinisten gesproken, en zij geven aan dat het vaker voorkomt dat een bak naar beneden valt. Maar meestal komt hij dan met een plof in het zand terecht. Dan loopt het dus goed af, maar gevaarlijk is het uiteraard wel’, zegt Berend Brinkhuis, veiligheidskundige bij BAM Infra, die mede aan de wieg van het nieuwe veiligheidsvoorschrift heeft gestaan.

Ketenbreed is effectief

Zo hoort het: graafbakken stuk voor stuk verplaatsen aan het snelwisselsysteem. Dit betekent extra rijden. 'De afstand kan je beperken door de graafbakken zo dicht mogelijk bij de plek van gebruik te laten afleveren', adviseren de partijen achter de Governance Code Veiligheid in de Bouw.

Zo hoort het: graafbakken stuk voor stuk verplaatsen aan het snelwisselsysteem. Dit betekent extra rijden. ‘De afstand kan je beperken door de graafbakken zo dicht mogelijk bij de plek van gebruik te laten afleveren’, adviseren de partijen achter de Governance Code Veiligheid in de Bouw.

De gesprekken met machinisten, waarop Brinkhuis doelt, maken deel uit van een breed onderzoek dat BAM Infra en KWS hebben gehouden naar aanleiding van de twee genoemde dodelijke ongevallen. Al snel was voor de twee bedrijven duidelijk dat zij mogelijke oplossingen niet voor zichzelf moesten houden. ‘Dit gaat over veiligheid, en is bij uitstek iets dat je ketenbreed moet aanpakken. Als elk bedrijf het op zijn eigen manier doet, werkt dat alleen maar verwarring en misverstanden in de hand. Een gezamenlijke aanpak is daarom per definitie effectiever.’

Het nieuwe voorschrift moet zich als een olievlek over de sector gaan verspreiden, zo is de bedoeling. Diverse bedrijven hebben hun werknemers en onderaannemers al ingelicht, andere volgen binnenkort. Het is de bedoeling dat de aanbevelingen in de toekomst worden opgenomen in de Arbo-catalogus.

Snelheid en tijdsdruk

Op de bouwplaats zal er op worden toegezien dat daadwerkelijk volgens de richtlijn veilig bakken verplaatsen wordt gewerkt. Wie zich hier niet aan houdt, zal daarop worden aangesproken. ‘Maar in de praktijk wordt dit voorschrift vrij gemakkelijk overgenomen. Iedereen ziet er het belang van in. Bijvoorbeeld snelheid of tijdsdruk mag nooit een argument zijn om hiervan af te wijken. Veiligheid gaat boven alles. Dat is geen enkel punt van discussie. Daarom krijgen we ook alleen maar positieve reacties’, aldus Brinkhuis.

Richtlijn veilig bakken verplaatsen niet compleet

Ook toegestaan: een graafbak vastsjorren op een aanhangwagen voordat deze wordt verplaatst.

Ook toegestaan: een graafbak vastsjorren op een aanhangwagen voordat deze wordt verplaatst.

BAM en KWS sluiten niet uit dat bakken ook op andere manieren dan volgens de twee voorkeursvarianten veilig kunnen worden vervoerd. ‘Het is onmogelijk om alle veilige manieren te beschrijven’, zegt Daan Thijssen, manager Veiligheid bij VolkerWessels. ‘Er zijn situaties denkbaar dat een graafbak niet via het snelwisselsysteem of vastgesjord op een platte wagen kan worden vervoerd. In uitzonderingsgevallen en onder bepaalde omstandigheden kunnen bakken bijvoorbeeld ook met een strop, met een ketting aan een hijsoog of op andere manieren veilig worden verplaatst. Maar niet alle machines zijn geschikt om rijdend een last te heffen. Let daar dus goed op. En je moet natuurlijk altijd zeer zorgvuldig zijn. Voor elk alternatief geldt: zorg ervoor dat bakken niet kunnen vallen of slingeren. Sluit uit dat personen geraakt kunnen worden, en denk vooraf altijd heel goed na over wat je doet. Het uitgangspunt is: verplaatsen via het snelwisselsysteem of vastsjorren op een platte wagen. Is dit echt onmogelijk, zoek dan een andere veilige oplossing.’

CE-markering

Tot slot bepleit Brinkhuis zorgvuldigheid bij het aanpassen van graafbakken door bijvoorbeeld het aanlassen van messen of het aanbrengen van modificaties aan de oren. ‘Daardoor verander je de eigenschappen en veiligheid van de bak. Dat kan consequenties hebben voor de CE-markering. Doe dit daarom altijd in overleg met de fabrikant.’

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels