artikel

Veiliger werken met minder mensen

Materieel Premium

Veiliger werken met minder mensen

Steeds meer sloopmachines en graafmachines met draaikantelstuk worden uitgerust met een automatische snelwissel om meer rendement te bereiken. Maar ook in de overslagwereld bewijst de automatische snelwissel zijn nut. Zoals bij Igma Bulk Terminal in Amsterdam, waar de vinding arbeidskrachten bespaart, de productiviteit verhoogt maar vooral ook een garantie is voor meer veiligheid. Machinist Arie Hoogland vertelt hoe en wat.

Het is een drukte van belang aan de Vlothaven bij overslagbedrijf Igma Bulk Terminal in Amsterdam. Op het water zijn twee immense drijvende overslagkranen druk bezig met het lossen van een honderden meters lang Zuid-Amerikaans zeeschip. In de diepe ruimen liggen vele duizenden tonnen soyaschroot – grondstof voor veevoer – die met 24 tot 42 kuub grote grijpers worden verplaatst naar een megagrote weeginrichting. De grondstof wordt vervolgens gelost in binnenvaartschepen, die het naar voerfabrieken in heel Europa varen.

Op de kade gaat het er wat minder grotesk, maar nog altijd indrukwekkend aan toe. Daar hapt een Sennebogen 835E driftig in een eveneens met veevoergrondstoffen gevulde duwbak. Routineus laat machinist Arie Hoogland de 4.000 liter grote grijper in het ruim zakken, om hem enkele tellen later te lossen in een mobiele weeginrichting. De grondstof wordt daar via een stortbunker met transportbanden naar de opslaghallen aan de andere kant van de kade geleid. De tonnen vliegen er letterlijk door. ‘We lossen gemiddeld 300 ton per uur, een slordige 600 kuub. Deze duwbak met 500 ton vracht hebben we dan ook in een paar uur helemaal leeg’, vertelt Arie. ‘Waarna schip nummer 2 aanmeert en we gelijk verder kunnen; zo gaat dat 16 uur per dag, 6 dagen per week.’

Lossen duurde te lang

In een paar uur een duwbak van ruim 500 ton lossen; dat was enkele jaren geleden ondenkbaar. Toen deden Arie en zijn collega’s er zeker een uur langer over. ‘Wanneer de bodem van de duwbak in zicht komt, kunnen we met de grijper niets meer beginnen’, vertelt Arie. ‘Dan gaat de schranklader het ruim in om de laatste resten grondstof bij elkaar te schuiven. Om de lader in het ruim te krijgen, moest deze met hijsbanden aan de grijper worden gehangen en in het ruim worden getakeld. Dat kostte bakken met tijd. Daarnaast was het ook nog eens een risicovolle klus; de machinist moest vervolgens namelijk via een glibberige ladder of gevaarlijk trapje het ruim in. Dat het daarbij wel eens mis ging zal je niet verbazen…’

De bedrijfsleiding van Igma zag het verloop van de werkzaamheden op de kade met lede ogen aan. Het bedrijf wordt bij het lossen per ton en niet per uur betaald. Daarnaast paste het ongevalsrisico niet bij het zero accidents-beleid van het bedrijf. Dat moest dus anders. Het bedrijf besloot de schranklader in een speciale machinekooi in het ruim af te laten dalen en de mensen in een mankooi. Deze mankooi werd ook al bij de grote drijvende kranen gebruikt; ze wordt met kettingen aan de grijper vastgemaakt.

Om weinig tijd te verliezen met wisselen tussen grijper en kooien zou een snelwisselsysteem ideaal zijn. De mannen van de Igma verdiepten zich bij een overslagbedrijf in IJmuiden in de automatische snelwissel. Arie: ‘Men gebruikte in IJmuiden een snelwissel voor diverse grijpers en een magneet om schroot te verwerken. Werken met zo’n snelwissel sprak ons bijzonder aan, alleen waren we niet zo onder de indruk van hun systeem. Dat was niet heel solide. Wij hebben een systeem nodig dat tegen een stootje kan omdat we hier met twee ploegen en telkens andere machinisten op de kraan werken.’

Vertrouwen

Op zoek naar een geschikt snelwisselsysteem, klopte Igma bij Kees Rigter aan. Zijn handelsonderneming levert de overslaggrijpers en verricht veel onderhouds- en revisiewerkzaamheden aan de diverse uitrustingsstukken en machines. Arie Hoogland: ‘Kees kent ons bedrijf als geen ander en weet welke eisen we stellen aan ons materieel. Hij kwam met het voorstel om te kiezen voor de Lehnhof snelwissel met daarop gemonteerd de Riedlberger hydraulische koppeling. Lehnhof heeft een degelijke snelwissel met dikke assen dat bij uitstek geschikt is voor hijswerk. Perfect voor ons dus. Het verticaal koppelende Riedlberger-hydraulische koppelingssysteem blinkt uit in eenvoud, is gemakkelijk schoon te houden, kan onder druk worden gekoppeld en kent heel weinig onderhoud.’
De investering in een nieuwe hydraulische snelwissel werd gecombineerd met de aankoop van de Sennebogen 835E. Naast het leveren van de snelwissel en een nieuwe grijper kreeg Rigter gelijk de opdracht om een machinekooi te maken voor de Volvo-rupsschranklader van Igma alsmede een mankooi voor twee personen. Kenmerkend aan de beide kooien is de oerdegelijke uitvoering. Arie Hoogland: ‘In het ruim van een schip is het allemaal ijzer wat de klok slaat. Dan wil je bij een verkeerde manoeuvre niet dat de lader beschadigd of de mensen in de kooi gewond raken.’ Om er zeker van te zijn dat de beide kooien veilig zijn, werden ze gekeurd door Mennens. Ten aanzien van de mankooi heeft Igma daarmee gelijk een primeur; de eerste goedgekeurde mankooi voor een overslagmachine in ons land.

De praktijk

De Sennebogen-kraan heeft het ruim zo goed als leeg gehapt. Hoogste tijd dat de Volvo-rupsschranklader in het ruim gaat om de lading bij elkaar te schuiven. De machinist rijdt de lader in de kooi. Arie Hoogland legt de grijper op de kade, koppelt af, koppelt de mankooi aan, zet hem in het ruim, laat de machinist uitstappen en zet de kooi weer op de wal. De klus die in het verleden voor gevaarlijke taferelen zorgde, gebeurt nu 100% veilig. Vervolgens wordt de machinekooi aangekoppeld en in het ruim gezet. De machinist rijdt de machine eruit, de machinekooi wordt weer op de kade gezet, de grijper weer aangekoppeld om het restant aan veevoer weg te happen. De klus die in het verleden al snel een half uur kostte, is nu binnen enkele minuten geklaard.

Met het aan- en afkoppelen wordt de werking en de techniek van de snelwissel goed duidelijk. het wisselen gaat snel en precies, mede dankzij de aanpassingen die door Rigter aan het uitrustingsdeel van de snelwissel zijn gedaan; deze is voorzien van twee nokken voor een betere geleiding. Opvallend is verder dat de Riedlberger-hydrauliekkoppeling prima bereikbaar en daardoor gemakkelijk schoon te houden en de servicen is. ‘Dat is belangrijk voor ons’, vertelt Arie Hoogland. ‘Door het vele wisselen en de stoffige omstandigheden waarin we werken, gaat er wel eens een keerring of een koppeling kapot. Omdat we absoluut geen olie in het product willen, moeten we die zelf direct kunnen vervangen. Ondanks dat we geen monteurs zijn, gaat dat prima.’

Perfecte combi

Igma werkt nu ruim twee jaar met de Sennebogen 835E met automatische snelwissel, machine- en mankooi. Arie Hoogland en zijn collega’s willen niet meer anders. ‘De combinatie werkt ontzettend snel en absoluut probleemloos, precies zoals we wilden.’ Lovend is hij ook over het Riedlberger hydraulisch koppelsysteem. ‘Ondanks dat we hier met verschillende mensen op de kraan zitten en niet iedereen even secuur is, kent het systeem weinig tot geen problemen.’

Niet alleen de machinisten zijn lovend over de combinatie, de bedrijfsleiding van Igma is er ook mee in zijn sas. Allereerst omdat ongevallen tot het verleden behoren, maar zeker ook omdat het lossen van schepen nu veel sneller gaat en met een mannetje minder kan. Arie Hoogland: ‘Omdat we altijd met twee ploegen werken, scheelt je dat twee mensen. Door deze besparing op arbeid en de hogere productie is de investering van 70.000 euro in de automatische snelwissel, machinekooi en mankooi binnen no-time terugverdiend.’

Foto's

Reageer op dit artikel