artikel

Van Aalsburg bouwt Komatsu rupsgraver om tot moeraskraan

Materieel

Van Aalsburg Griendhouthandel bouwde zelf een Komatsu-rupskraan om tot moeraskraan. Met brede rupsplaten, een langer rijwerk en een verhoogde draaikrans rijdt deze op ondergronden waar je te voet nauwelijks kunt gaan. BouwMachines zocht de machine op.

Van Aalsburg bouwt Komatsu rupsgraver om tot moeraskraan

Van Aalsburg Griendhouthandel in Hellouw verricht jaarlijks het onderhoud aan de zogenoemde rijzendammen in de Waddenzee: 120 kilometer aan dubbele palenrijen, gevuld met hout. De Waddenzee is een aparte werkomgeving; de bodem is drassig, biedt nauwelijks draagkracht én je hebt te maken met eb en vloed. Het waterpeil zakt of stijgt elke zes uur met zo’n 1 á 1,5 meter, maar bij noordwestenwind kan de zeespiegel plots ook twee meter hoger zijn.

Speciaal voor deze wateren, die te diep zijn voor een standaard rupskraan, maar ook weer te ondiep om met een ponton te kunnen bevaren, heeft Van Aalsburg een machine op brede rupsen met een verhoogde draaikrans. Voorheen was dat een omgebouwde O&K RH6. ‘Die machine had een kleine draaikrans en was met een smalle toren dus eenvoudig om te bouwen’, blikt Dick van Aalsburg terug.

 

Gebruikte Komatsu zelf omgebouwd

Sinds vijf jaar werkt het bedrijf in de Waddenzee met een Komatsu PC210. Deze werd met 2.000 uur op de klok gekocht en in de eigen werkplaats volledig naar eigen inzicht grondig verbouwd.

Wens was een machine die nog wél op de dieplader zou passen, een minimale bodemdruk heeft, maar wel voldoende doorwaadhoogte kende

Het verhogen van een bestaande kraan bleek de beste optie. Een drijvende kraan kopen viel af, omdat deze niet in één geheel is te vervoeren en minder goed uit de voeten kan op het droge. Wens was een machine die nog wél op de dieplader zou passen, een minimale bodemdruk heeft, maar wel voldoende doorwaadhoogte kende.

De Komatsu heeft een grotere diameter draaikrans en dus ook een bredere verhogingstoren. Deze heeft onderin de toren een inkeping om ruimte te bieden aan de 1,40 meter brede rupsplaten. De inkeping was nodig om de totale breedte binnen de perken te houden; met 3,60 meter kan de kraan met ontheffing op de eigen kuipdieplader. Ook wat betreft hoogte kan dat nét binnen de wettelijke maten.

 

Opvallend rijwerk op de Komatsu

Het rijwerk van de Komatsu springt het meest in het oog. Het bestaat uit vezelversterkte kunststofplaten uit de offshore-industrie; vrij prijzig in aanschaf en bovendien kwetsbaar, maar wél licht. Dick van Aalsburg: ‘Ze worden gebruikt voor onderzeevoertuigen die over de zeebodem rijden. Met name bij het rijden over keien zijn de platen gevoelig voor breuk.’

Resultaat is een enorm rupsoppervlak waardoor de machine nauwelijks inspoort

Het rijwerk werd doormidden gesneden en kreeg een langer middenstuk met extra boven- en onderrollen tussengelast. De lengte zit nu op zeven meter. Resultaat is een enorm rupsoppervlak waardoor de machine nauwelijks inspoort. Volgens de bouwers is de insporing op het wad zo’n vijf centimeter, terwijl je er lopend al snel dertig centimeter in weg zou zakken.

 

Afneembaar contragewicht

Om te werken op het wad is de bodemdruk allesbepalend. Een groot contactoppervlak is één, maar gewicht is een tweede. Van Aalsburg probeerde het gewicht van de kraan omlaag te brengen en zoveel mogelijk centraal boven de toren te krijgen. Het contragewicht is om deze reden afneembaar en blijft op de werf in de periode dat de machine het wad opgaat.

Toch is het besparen van gewicht niet oneindig mogelijk. Dick: ‘Je hebt wel een 20-tons machine nodig om de duwbakken te kunnen trekken. Dat kost erg veel kracht, vooral op ondiepe stukken met een zanderige ondergrond.’

Het graafbereik is nu wel wat kleiner, doordat de machine omhoog is geplaatst. Maar de giek is wel nog steeds erg krachtig

Om deze reden is de originele triple-giek op de Komatsu niet aangepast of verlengd. ‘Het graafbereik is nu wel wat kleiner, doordat de machine omhoog is geplaatst. Maar de giek is wel nog steeds erg krachtig. Dat heb je soms nodig. Een long reach mist die kracht.’

 

Zout water betekent einde kraan

Die kracht is nodig, want werken op zee is apart. Wegzakken in een geul, een kapotte hydrauliekslang of een storing; het mag gewoon niet gebeuren. Het is prettig dat de machine dus wat bij te zetten heeft. ‘Als je echt stilvalt of vast komt te staan en het wordt vloed; dan is het einde kraan. Het zoute water tast direct alle elektronica aan.’

Op nieuwe kettingen bezuinigen we niet; de slijtage door het zoute water is erg hoog en we willen geen enkel risico lopen

Dat is Van Aalsburg tot op heden nog niet overkomen, maar is wel een reëel risico. Het bedrijf doet er dan ook alles aan om dit te voorkomen. ‘Als we een roestvlek zien op een hydrauliekslang dan vervangen we die meteen. Want het zoute water tast deze anders snel aan. Hetzelfde geldt voor de rijwerkonderdelen. Op nieuwe kettingen bezuinigen we niet; de slijtage door het zoute water is erg hoog en we willen geen enkel risico lopen. Ook is de machine voorzien van automatische smering.’

Het verlengde en verbrede rijwerk trekt ook zijn wissel op de rijmotoren; die hebben het flink te verduren en moeten eerder dan gebruikelijk worden vernieuwd. Standaard ligt één zo’n prijzige jongen in de werkplaats op het schap. ‘Alle details moeten in dit werk kloppen, als we iets niet vertrouwen dan vervangen we direct.’

 

Slim werken met GPS

Naast het ijzerwerk biedt ook 3d gps volop mogelijkheden in het wadwerk met de moeraskraan. Op de kaarten zijn alle beschoeiingen ingetekend en tevens alle hoogtes af te lezen. Ook kan de machinist bepaalde vaste routes volgen om schade aan het wad te voorkomen. Nog een voordeel: omdat de bodemhoogtes op het scherm inzichtelijk blijven bij opkomend water, beperkt de gps het risico dat de machinist onbedoeld een geul inrijdt, met alle gevolgen van dien.

Liefst gebruikt aankopen

Van Aalsburg Griendhouthandel heeft in totaal zo’n 15 graafmachines, waarvan er 10 continu in gebruik zijn. De hoofdmoot vormen Komatsu rupsgraafmachines tot 35 ton. Daarnaast heeft het bedrijf vier midigravers van Takeuchi. Verder zijn er een mobiele CAT en enkele O&K’s op de werf. De meeste machines kocht en koopt het familiebedrijf jonggebruikt aan. Hierbij schuwen de mannen niet om over de grens te kijken. Zo werden vorig jaar in één koop drie jonge rupsgraafmachines in Engeland gekocht. Dick Van Aalsburg: ‘Dat was ten tijde van de crisis en Brexit-perikelen gewoon erg gunstig.’ De merken Komatsu en Takeuchi hebben bij aankoop van machines de voorkeur. De broers kennen de techniek van deze merken en hebben er vertrouwen in. Hun eigen ervaring leert hen ook dat de beide Nederlandse importeurs áchter de merken een goede service en snelle onderdelenvoorziening bieden.

Foto's

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels