artikel

Hakken en zagen met verbouwde Doosan DX140LCR-5

Materieel

Dat graafmachines veelzijdig zijn, dat wisten we al. Met draaikantelstukken, een heel arsenaal uitrustingsstukken, gps en wat al niet meer. Toch is deze Doosan binnendraaier van een héél ander kaliber. De Doosan DX140LCR-5 is heftig aangepast voor de bosbouw en draait sinds een paar weken in Drenthe.  

Hakken en zagen met verbouwde Doosan DX140LCR-5

Waar bomen groeien, wordt gekapt, gedund en geoogst. Voor dit werk bouwen John Deere, Komatsu en diverse andere merken speciale zelfrijdende harvesters. Prachtige techniek, maar wel met twee nadelen; ze zijn zeer prijzig, en niet multifunctioneel inzetbaar. Dus nadelig voor een jong en allround bosbouwbedrijf. Daarom was de dertigjarige bosbouwer Hielke Jensma vorig jaar op zoek naar een alternatief. Jensma is eigenaar van bosbouwbedrijf  Annehiel Rondhoutverwerking  in Hoogersmilde en legt uit: ‘Daarbij kocht ik ook liever een machine die niet iedereen heeft. Dan kun je nét wat anders bieden en je onderscheiden in de markt. Daarom zocht ik een lichtere machine op rupsen, om de bodemdruk te beperken.’

Bekijk ook de fotoserie onderaan dit artikel!

Doosan DX140LCR-5 op internet gevonden in Schotland

Jensma zocht in eerste instantie naar een gebruikte rupskraan met het idee deze zelf aan te passen voor de bosbouw. Totdat hij dit voorjaar op een jong gebruikte Doosan DX140LCR-5 stuitte. Te koop in Schotland én compleet uitgevoerd als bosbouwkraan met een fonkelnieuwe velkop en zaagcomputer. Met slechts 230 uur op de klok was de machine uit 2016 jong praktisch als nieuw alweer ingeruild. Naar verluidt omdat de stalen rupsen en de rotsachtige Schotse hellingen niet goed samengingen.

Daarbij kocht ik ook liever een machine die niet iedereen heeft. Dan kun je nét wat anders bieden en je onderscheiden in de markt.

Hoe het ook zij; hiermee was de inruiler prijstechnisch een buitenkansje dat precies voldeed aan Jensma’s eisen. Omdat de ondernemer al eerder een gebruikte Komatsu-uitrijwagen vanuit Schotland liet overkomen, was de afstand geen belemmering. Sterker nog; met een relatief gunstige koers van de pond was het eerder een voordeel om in Schotland te kopen. Dus reisde Jensma naar Schotland om de Doosan DX140LCR-5 te bekijken en uiteindelijk te kopen. In juli kwam de machine in Drenthe aan.

Stampen, uren maken en kuubs draaien

Na de eerste vijf weken draaien is de Doosan alweer toe aan z’n 500-urenbeurt. Dat is veelzeggend; hij bevalt wel. Het typeert meteen het werk in de bosbouw, dat veelal aangenomen is op basis van prestaties. Dat betekent dus stampen, uren maken en kuubs draaien. We zien de machine aan het werk in Donkerbroek (Fr.), waar vaste machinist Michel een hoek Essen tegen de vlakte werkt. De Doosan ziet er indrukwekkend uit met z’n zware bosbouwbeplating en beschermkokers rondom. In het relatief dunne hout heeft hij het gemakkelijk. Als luciferhoutjes trekt hij de stammen tegen de vlakte en zaagt ze op lengte.

De Schotten hebben de machine lokaal netjes en doordacht opgebouwd, zo lijkt. Zo is alle bepantsering scharnierend uitgevoerd en als een deur weg te klappen. Aan de toegankelijkheid voor onderhoud verandert dus niets. De sluitingen zitten aan de binnenzijde om beschadiging te voorkomen. Wat meteen in het oog springt is de grote stalen tank rechts naast de cabine; het blijkt géén extra hydrauliektank, maar een tank voor middelen om de stobben mee in te spuiten, zodat deze niet opnieuw uitschieten. In Nederland wordt dat niet gebruikt.

Uniek voor Nederland

Jensma heeft ook een mobiele Komatsu-graafmachine met een zaagkop, maar zo’n computergestuurde velkop aan een binnendraaier op rupsen is toch wel techniek van een hoger plan. Voor Nederland uniek. Voordeel van de binnendraaier is natuurlijk dat deze weinig ruimte nodig heeft; dat komt van pas bij uitdunning in bestaande bossen. De rupsen bewijzen hun nut op deze locatie; de machine laat nauwelijks sporen na, terwijl de bodem erg nat is. Het riet staat tussen de bomen.

De rupsen maken onze machine erg geschikt voor dit werk. Met een bandenkraan zou je hier sporen rijden; daar gaat water in staan, en daar moet de uitrijwagen dan weer doorheen. Dat komt dan niet goed.

Jensma: ‘Veel van deze bossen met Essenhout zijn in de jaren ’70 en ’80 aangeplant op vaak slechte, natte stukken land, dat toch niet geschikt was voor landbouw. Essentaksterfte is nu een probleem; de bomen sterven in de kruin af en moeten gerooid worden. De rupsen maken onze machine erg geschikt voor dit werk. Met een bandenkraan zou je hier sporen rijden; daar gaat water in staan, en daar moet de uitrijwagen dan weer doorheen. Dat komt dan niet goed.’ Juist in dit werk kan het bedrijf zich dus onderscheiden richting opdrachtgevers zoals Staatsbosbeheer.

Deels zelfdenkende veller-kop

Een veller-kop is niet zómaar een uitrustingsstuk dat je even aankoppelt. Het is één brok techniek; hydrauliek, sensoren en veel bewegende delen. De kop is ook nog eens gekoppeld aan de zaagcomputer. Dit maakt hem deels zelfdenkend. Op basis van de instellingen en de meetgegevens bepaalt de computer op aangeven van de machinist op welke lengtes de stam gezaagd moet worden. Dat is afhankelijk van de diameter, hoe de stam eruit ziet, de waarde van het ‘sortiment’. En alles in een moordend tempo. De agressieve rollen trekken een stam tot met een snelheid tot 5 meter per seconde langs messen om de takken te verwijderen. Sensoren meten de afgelegde afstand, de computer bepaalt wanneer de rollen stoppen en de hydraulisch aangedreven kettingzaag de stam afkort.

36 knoppen op de sticks

Het vraagt ook wel wat van de machinist; de originele Doosan-joysticks zijn bij de ombouw vervangen door SG-sticks met elk 8 extra knoppen voor de hydrauliekfuncties en nog eens 10 knopjes om snel aan de zaagcomputer door te geven om welk soort (sortiment) hout het gaat. Dat kan per stam verschillen en moet de machinist beoordelen; die moet dus écht uit het juiste hout gesneden zijn. Met opgeteld dus 36 knoppen zonder aanduiding mag het duidelijk zijn dat je dit werk niet even tussen een paar grondverzetklusjes meepakt; het is een vak op zich.

Dat is de keerzijde van een meer multifunctionele machine. Die kan niet overál in uitblinken.

Andersom kan wel; de velkop hangt gewoon aan de Geith-snelwissel. Dat er gewoon een bak aan kan ziet de eigenaar als voordeel. ‘Dan is er altijd wel werk voor de machine. Ook is de markt voor zo’n machine gewoon groter als we de Doosan ooit gebruikt willen verkopen. Veel groter dan bij een zelfrijder.’ Machinist Michel wordt overigens niet nerveus van het aantal knopjes; hij werkt al meer dan 20 jaar op bosbouwmachines en kent het klappen van de zweep. ‘De capaciteit is wel wat lager nu in vergelijking met een harvester, maar ik zie het wel zitten zo. De machine spoort niet in en dat is belangrijk. Zeker voor het bedrijf is deze Doosan echt een mooie stap.’

Doosan DX140LCR-5 heeft z’n handen wel vol

De 115 pk Perkinsmotor in de Doosan DX140LCR-5 heeft z’n handen wel vol aan het bosbouwwerk, in combinatie met de dubbele 114 liter-pompen. Van deze liters wordt de AFM 45-velkop nog lang niet nerveus. De in Finland gebouwde-velkop weegt een ton en vraagt (minimaal) zo’n 200 liter olie per minuut. Dat haalt de Doosan krap. Rijden en tegelijk de velkop maximaal benutten zit er dus niet in. Met een grotere pomp kan de capaciteit dus nog omhoog.

Jensma is realistisch. ‘Dat is de keerzijde van een meer multifunctionele machine. Die kan niet overál in uitblinken’. Jensma benadrukt het belang van goede machinisten in dit werk. ‘Die bepaalt of er geld verdient wordt of niet.’ Als eigenaar is het vooral zijn taak om de logistiek goed te regelen. Een hele uitdaging, want sinds het bedrijf zagen, uitrijden, snipperen en transport in eigen beheer uitvoert komt daar nogal wat bij kijken.

Annehiel Rondhoutverwerking

Hielke Jensma (30) is eigenaar van Annehiel Rondhoutverwerking in Hoogersmilde. Hij startte het bedrijf 10 jaar geleden na zijn studie ‘International Timber Trade’ en bouwde het sindsdien uit. Intussen is het bedrijf ERBO- en FSC gecertificeerd en zijn er dagelijks zo’n 10 á 12 medewerkers bezig. Het machinepark van het jonge bedrijf is best indrukwekkend te noemen. Ook bijzonder is de diversiteit aan werk. Naast de bosbouw is er een haardhouthandel, een houtzagerij met handel in planken en balken en tot slot eigen productie van tuinmeubilair en tuinhuisjes. Op deze manier is er jaarrond werk. Vooral de mix tussen klantcontact met de particulier die een paar plankjes koopt en het in loonwerk kuubs maken met de grote machines spreekt de enthousiaste ondernemer aan.

Foto's

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels