artikel

Hoogleraar wegbouwkunde: ‘Asfalt in gevaar bij meer van dit soort zomers’

Branche Premium

Hoogleraar wegbouwkunde: ‘Asfalt in gevaar bij meer van dit soort zomers’

Wegen die werden afgesloten, strooiwagens die de weg opgingen: asfalt had het vorige week zwaar te verduren door de extreem hoge temperaturen. En de hitte houdt nog wel even aan, ook dit weekend gaat de zon weer volop schijnen. Het roept de vraag op: is het Nederlandse asfalt wel bestand tegen dit soort hete zomers?

Sandra Erkens, hoogleraar toegepaste wegbouwkunde aan de TU Delft, maakt zich nog niet meteen druk. Wel heeft ze de berichten over smeltend asfalt de laatste tijd nauwlettend in de gaten gehouden. Op dit moment kan het meeste wegdek in Nederland zo’n hete zomer wel aan, anders waren er nog veel grotere problemen geweest. Maar als we elk jaar te maken krijgen met dit soort extreme zomers, kan dat wél een gevaar vormen, vreest Erkens. ‘We moeten het weerbeeld dus goed in de gaten houden’, zegt de hoogleraar in een interview met Cobouw.

Ten eerste: waarom smelt asfalt bij hitte eigenlijk?
‘Asfalt is temperatuurgevoelig. Het wordt zacht bij hoge temperaturen en hard bij lage. Diezelfde eigenschap maakt het ook zacht als je het langzaam belast en stijf als je het snel belast. Dat maakt het zo’n ideaal materiaal voor de slappe Nederlandse bodems, waar we veel variatie in zakkingen hebben. Het asfalt volgt de zakkingen, maar is stijf genoeg om het verkeer te dragen.’

Maar is het Nederlands asfalt dan wel bestand tegen hoge temperaturen?
‘Ja, anders hadden we nog veel meer last van smeltend asfalt gehad. Maar als het nieuwer is, of als er nog veel bitumen in zitten, kan het bij hoge temperaturen te zacht worden en dan gaat het smelten. De problemen van afgelopen week hebben zich dan ook voornamelijk voorgedaan bij nieuw wegdek of voegmateriaal.’

U zegt dus dat het wel een gevaar kan vormen als er vaker van dit soort zomers zijn?
‘Klopt, als de temperaturen blijven stijgen en we steeds langere hete periodes krijgen, kan dat bij meer asfalt problemen geven. Zeker als de winters niet warmer worden, ga je dan andere eisen stellen aan je asfalt. En veel onderzoekers, aannemers en andere mensen die zich bezighouden met asfalt zijn zich daar ook van bewust.’

Moeten we dan niet alvast onze wegen gaan aanpassen aan extreme zomers?
‘Nee, niet direct. Ten eerste speelt het met name boven in de weg, dus je hoeft niet alles te vervangen. Het asfalt bovenin zou je in de loop der tijd tijdens al gepland onderhoud kunnen aanpassen. Maar ik denk dat we dat pas moeten gaan doen als we zeker weten dat dit soort extreme weerbeelden vaker voorkomen. Deze extreme zomer is dus niet meteen reden voor paniek. We moeten het weerbeeld goed in de gaten houden en tussendoor oplossingen bedenken wat we aan het asfalt kunnen doen als de klimaatverandering echt doorzet.’

Wat kunnen we dan aan het asfalt doen?
‘Er zijn meerdere oplossingen denkbaar. In sommige andere landen waar de temperatuur hoger is, gebruiken ze al andere mengsels. Je kunt bijvoorbeeld hardere bitumen in het asfalt gebruiken, wat relatief makkelijk toepasbaar is. Alleen loop je dan wel weer een risico als het niet ook warmer wordt in de winter. Een andere optie is kiezen voor prestatieverhogende middelen in het asfalt, zoals polymeer, dit kun je zien als een soort doping voor het asfalt en daar zit een prijskaartje aan. Ook mogelijk is het gebruik van lichtere stenen, of zelfs lichtere bitumen, dan wordt het wegdek minder snel warm.’

Als we dit soort maatregelen moeten toepassen, gaat dat dan niet flink in de kosten lopen?
‘Ja, vooral als je gaat investeren in prestatieverhogende middelen. Het is per stukje asfalt nog niet eens zo heel duur, maar als je dit overal zou toepassen, dan gaat het in de kosten lopen.’

Zijn die kosten dan voor aannemers?
‘In eerste instantie wel, zij moeten de mengsels aanschaffen. Maar die kosten zullen ze dan waarschijnlijk doorberekenen aan hun opdrachtgevers, aan de wegbeheerder, en dan komt het uiteindelijk terecht bij de belastingbetaler.’

Een aantal gemeenten in Nederland heeft vorige week zout gestrooid op de wegen. Is dat niet een veel simpelere oplossing?
‘Ja, maar je moet je afvragen of het altijd wenselijk is met zout te blijven strooien. In theorie werkt het zo: het zout trekt vocht uit de buitenlucht aan en koelt zodoende het asfalt. Of dat ook echt werkt, is voor zover ik weet nooit aangetoond. Wel wordt er vaak gestrooid met nat zout, waarbij het vocht in het zout het wegdek afkoelt. Omdat het zout licht van kleur is, helpt dat ook tegen opwarmen. Het bitumen plakt ook aan de zoutkorrels, waardoor het minder zacht wordt. Dit kan ook zo werken met zand, maar dit kan verstoppingen veroorzaken als het later in de goten terechtkomt, terwijl zout oplost. Het wegdek met water besproeien is ook een optie, maar vooral in tijden van extreme droogte is dat natuurlijk niet wenselijk. Daarom moet je ook op zoek naar alternatieven om het asfalt koel te houden.’

Stoort het u eigenlijk dat er vorige week op zoveel plekken schade was door de hitte?
‘Niet zozeer, maar ik heb het wel in de gaten gehouden. Ik was vooral nieuwsgierig waardoor het kwam. Meestal bleek het asfalt te smelten op plekken waar het wegdek relatief nieuw is, of rijk aan bitumen is, of bij voegen.’

Is er volgens u sprake van veel asfaltschade?
‘Tot nu toe valt het nog mee, maar dat komt omdat er op veel plekken op preventief is gekoeld. Vooral het feit dat het zo heet was en ook nog eens windstil, heeft ervoor gezorgd dat zoveel asfalt ging smelten. Wind koelt de weg namelijk nog af.’

Verwacht u de komende tijd nog veel smeltend asfalt door de aanhoudende hitte?
‘Het zou kunnen dat het asfalt hier en daar weer zacht wordt. Het wordt natuurlijk niet zo heet meer als vorige week, de temperaturen blijven onder de 30 graden Celsius, maar de warmte blijft wel in het asfalt zitten. Het is niet zomaar afgekoeld. Gelukkig wordt er dit weekend wel wat meer wind verwacht, en de regen hier en daar helpt ook.’

Reageer op dit artikel