artikel

Elke graafmachine elektronisch aansturen met Hobelman Gradertronic

Branche

Hobelman in Halle heeft het stuursysteem Gradertronic bijna klaar als universele opbouwkit. Hiermee kun je straks elke graafmachine elektronisch aansturen. Dat schept ongekende mogelijkheden waar niemand de komende jaren omheen kan. Een revolutie?

Elke graafmachine elektronisch aansturen met Hobelman Gradertronic

Mooi, de Matexpo of Steinexpo met allerlei glimmend ijzer; beter, schoner, zuiniger, efficiënter. Toch komt innovatie soms ook uit onverwachte hoek. De Achterhoek, om precies te zijn.

Hobelman in Halle, met een handvol medewerkers, heeft een systeem uitgedacht dat zelfs de meeste wereldconcerns tot op heden niet kunnen leveren. Zelf zijn ze er bescheiden over, omdat ze het systeem al jaren toepassen op de eigen Hooby-rupsmaaimachines.

Nu Gradertronic echter meer universeel is gemaakt én geschikt is om op te bouwen op een graafmachine, kan dit de graafwereld de komende jaren veranderen.

Bekijk ook de fotoserie onderaan dit artikel!

Hobelman Gradertronic werkt met diverse sensoren

Eerst maar eens in het kort waar we het over hebben. Welnu, met hulp van diverse sensoren op verschillende plekken in de machine weet de computer precies waar de bak, of beter gezegd; het bakmes, zich bevindt. Deze techniek is bekend van de 3D-gps-systemen. Met het verschil dat Hobelman werkt met een ander type sensoren.

Sta je als machinist dan buitenspel? Nee, helemaal niet; als machinist stuur je in de eerste plaats nog altijd het ventielenblok aan, maar de computer kijkt mee en stuurt elektronisch bij wanneer dat nodig is.

Bij een 3D-gps-systeem wordt de positie van de bak vervolgens grafisch weergegeven op het scherm, maar blijft het een taak van de machinist om de hoogtelijnen goed te volgen. Gradertronic automatiseert dit feitelijk; de computer grijpt elektronisch in op het ventielenblok en stuurt de bak zelf aan, op de ingestelde dieptelijn.

Machinist blijft ventielenblok aansturen

Sta je als machinist dan buitenspel? Nee, helemaal niet; als machinist stuur je in de eerste plaats nog altijd het ventielenblok aan, maar de computer kijkt mee en stuurt elektronisch bij wanneer dat nodig is. Bijvoorbeeld om dus op een ingestelde lijn een baan te vlakken; met Gradertronic doe je dit simpelweg door de lepelsteel naar je toe te halen. De computer stuurt vervolgens alle cilinders juist aan, zodat de bak op de juiste hoogte blijft en niet beneden de ingestelde dieptelijn komt. Resultaat is een perfect gevlakte baan zonder inspanning.

Dat kan Komatsu ook…

Inderdaad, dat kan Komatsu ook met haar zogenoemde Intelligent Machine Control. Echter, dat werkt in combinatie met 3D-gps en is minder laagdrempelig. Je moet immers altijd een werk intekenen om de juiste lijnen op het scherm te krijgen. Dat is niet handig op kleinere klussen. Bovendien is het alleen nog op een rupsgraafmachine te krijgen.

Cat heeft het, maar niet als universeel systeem

Cat heeft Grade Assist dat technisch het dichtst in de buurt komt van Gradertronic, maar geen universeel systeem is. Gradertronic werkt simpel; je zorgt dat de machine vlak staat, zet de bak op de gewenste hoogte en drukt op een knopje in de linker-stick. De computer houdt deze hoogte verder aan; indien gewenst kun je op het scherm een afschotpercentage instellen. Het is ook mogelijk om te werken met een offset; bijvoorbeeld 10 centimeter onder de hoogte van het huidige straatwerkniveau of een piketpaaltje.

Het systeem bestaat al 4 jaar

Frappant is dat Hobelman haar systeem al bijna vier jaar kan leveren onder de naam Faunatronic, op de eigenbouw Hooby-smalspoorkranen voor waterschapsonderhoud. Oorspronkelijke doel hierbij is de maaikorf op een vaste lijn boven de bodem te houden, om het waterleven niet te verstoren. Een nichemarkt dus.

Mensen die het zagen, waren verbaasd en zeiden; die techniek willen we ook op onze gewone kraan

Toen het bedrijf een grondbak aan zo’n Hooby-kraan hing en op de TKD in 2013 liet zien wat de mogelijkheden waren, kwam de vraag pas echt los. Marco: ‘Mensen die het zagen, waren verbaasd en zeiden; die techniek willen we ook op onze gewone kraan.’

Takeuchi TB290 met Hobelman-hydrauliek

Om te bewijzen dat dit kon, bouwden de Achterhoekers een Takeuchi TB290 volledig om; alle hydrauliek werd eruit gestript, om plaats te maken voor Hobelman-hydrauliek, elektrische joysticks en de ingebouwde sensoren en computers. Marco Hobelman: ‘Zo konden we de ideale kraan bouwen, maar het was wel kostbaar. Bovendien hadden we nog steeds alleen maar een achttonner. We vroegen ons bovendien af: waarom zouden we zelf een graafmachine gaan bouwen als er al zoveel fabrikanten zijn?’

Hierop werd de ontwikkeling ingezet van de los op te bouwen kit, liefst eentje voor elk merk. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want elk merk heeft zo zijn eigen componenten waarop het systeem wel naadloos moet aansluiten. Het is gewoon een kwestie van beginnen en doen.

Doosan DX170W met Gradertronic

Er zijn intussen goede contacten gelegd met verschillende fabrikanten, die zich overigens veelal zelf in de Achterhoek kwamen melden. Dat zegt wel iets. Toch houdt Hobelman het graag aan zichzelf. Voor het eigen cultuurtechnische bedrijf was toch een nieuwe mobiele kraan nodig, dus werd een Doosan DX170W aangeschaft en voorzien van Gradertronic. Die is intussen gefinetuned totdat de machinist tevreden was en geen verschil meer merkte tussen de elektrische bediening en de originele bediening.

‘Dit is ook de kracht van een klein bedrijf; we zijn tegelijk fabrikant en machinist. Dus kunnen we snel schakelen.

Hobelman; ‘Dit is ook de kracht van een klein bedrijf; we zijn tegelijk fabrikant en machinist. Dus kunnen we snel schakelen.’ En het is menens; Een nagelnieuwe Liebherr 914 staat in de loods te wachten op een ombouw. Hobelman; ‘Eigenlijk was zo’n kit onze visie niet. Het mooiste is als het af fabriek ingebakken zit in de kraan. Maar het zou mooi zijn als we zover kunnen komen dat we een koffer in de bus gooien en Gradertronic bij de importeurs op een graafmachine kunnen opbouwen, net zoals een automatatisch smeersysteem. Zover is nu trouwens nog zéker niet.’ De eigenaar verwacht dat de kit straks 25.000 à 30.000 euro zal gaan kosten.

Gemiddelde machinist wordt topmachinist

Een topmachinist zal geen boodschap hebben aan het automatisch levellen met Gradertronic, misschien heeft hij wel gelijk. Maar het systeem omvat véél meer functies, waarover zo direct meer. Een gemiddelde machinist kan met Gradertronic even goed werk leveren, maar met veel minder inspanning.

Echter; een matige of zelfs onervaren machinist kan óók prima een tuin onder afschot afwerken, blijkt als we het systeem zelf testen. Toch is het niet zo dat het systeem de machinist kan vervangen, zegt bedenker Marco Hobelman; ‘Ik heb een auto die automatisch kan inparkeren. Zo kan zelfs mijn dochtertje dat dus prima doen. Maar dat maakt haar nog geen goede chauffeur. Zo is het met machinisten ook. Een goede machinist doet veel meer dan afvlakken. Hij luistert naar de wensen van de klant en bepaalt samen hoe zij het grondwerk willen hebben. Vervolgens weet de machinist precies waar hij moet beginnen te werken, vermijdt hij de natte hoeken en maakt de klant tevreden. Dat kan een robot niet.’

Geniaal: auto verstel

Het levellen is echter slechts één handig aspect. Maar bijna geniaal is de functie ‘auto verstel’. Natuurlijk gebruikt een goede machinist zijn verstelcilinder heel regelmatig, maar in de praktijk werk je toch vooral met de hefcilinders. Dat verandert met Gradertronic hélemaal, wanneer je op het scherm de functie ‘auto verstel’ aanzet.

Ik heb een auto die automatisch kan inparkeren. Zo kan zelfs mijn dochtertje dat dus prima doen. Maar dat maakt haar nog geen goede chauffeur. Zo is het met machinisten ook.

De verstelcilinder verandert dankzij deze slimme aansturing in een dynamisch onderdeel van de graafmachine. Hij werkt continu mee als afgeleide van de hefcilinders, zonder dat je er als machinist omkijken naar hebt. Je kunt van maximaal gestrekt naar dichtbij werken, zonder na te denken wanneer en of je de stelcilinder gebruikt; dat stuurt de computer aan.

Je bedient op het vertrouwde gevoel je bak- hef- en lepelsteelcilinders; de computer bepaalt vervolgens het samenspel tussen hef- en verstelcilinder. Werk je een baan af van maximaal gestrekt tot dichtbij de machine en wil je de bak afgeschraapte grond direct in een dumper laden; geen probleem. Hoewel je hefcilinders al maximaal uitstaan, kun je toch nog gewoon met de stick heffen; de computer weet dat nu de verstelcilinder even maximaal moet werken.

Nog veel meer mogelijkheden

Het is nog steeds maar het begin. Want nu het ventielenblok intelligent is, zijn de mogelijkheden bijna eindeloos. Zo herbergt het Gradertronic-systeem waarmee we op de Doosan werkten nu óók al een weegsysteem met optelfunctie, hoogtebegrenzing, lastmomentbeveiliging en elektronisch geregelde einddemping op álle cilinders.

Daarnaast kan het systeem een verlenggiek slim aansturen. Volledig radiografische bediening is simpel te realiseren. Ook werkt Hobelman aan een koppeling met een 3D-gps-systeem. Vermoedelijk is dit nog steeds niet het einde, want nu de programmeurs grip hebben, kan er nog meer geautomatiseerd worden. Toekomstmuziek, maar tegelijk wel erg concreet..

Foto's

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels