artikel

Bouw zeesluis IJmuiden is sterk staaltje vakwerk

Branche

De bouw van de zeesluis bij IJmuiden, die de grootste ter wereld zal worden, trekt de aandacht van waterbouwers vanuit de hele wereld. Het is dan ook een huzarenstukje van techniek en logistiek. Grootste uitdagingen zijn het beperken van de overlast voor de omgeving en de scheepvaart en de krappe werkruimte.

Bouw zeesluis IJmuiden is sterk staaltje vakwerk
De bouw van de nieuwe zeesluis vraagt om slimme bouwmethoden die zo min mogelijk trillingen veroorzaken. Elf buispalen worden tot -38 meter geboord, de overige buispalen worden de bodem ingetrild. (Foto: Roel Schoonderwoerd)

Eerst maar eens wat indrukwekkende getallen. De zeesluis IJmuiden wordt 500 meter lang, 70 meter breed en 18 meter diep. De hoogste kolkwand krijgt een afmeting van 23 meter, vergelijkbaar met een zeven verdiepingen tellend gebouw.

4,5 miljoen kubieke meter grond

De sluis wordt gemaakt met stalen roldeuren van 72 meter breed. Er is 10.000 ton damwand nodig, 7.500 ton buispalen, 25.000 ton wapeningsstaal en 290.000 m3 beton. In totaal moet 4,5 miljoen kubieke meter grond worden afgevoerd, een hoeveelheid waarmee je twee keer de Arena in Amsterdam kan vullen.

Aannemersconsortium OpenIJ, een combinatie van BAM-PPGM, VolkerWessels en DIF, kreeg de opdracht van Rijkswaterstaat gegund voor de bouw en 26 jaar onderhoud van de sluis op grond van het inventieve ontwerp. Een project dat in totaal 912 miljoen euro kost (prijspeil 2017).

Zeesluis IJmuiden megaklus

Minister Schulz van Haegen (Infrastructuur) gaf in september 2016 het officiële startsein voor de bouw van de zeesluis. Bij die gelegenheid noemde zij de megaklus een prachtig voorbeeld van inventief bouwen. ‘Er wordt gebouwd op een heel klein gebied tussen de andere sluizen in. En dat terwijl de winkel open moet blijven. De nieuwe sluis zorgt voor een betere bereikbaarheid en zet de deuren open voor de haven van Amsterdam om haar positie in Europa te behouden of zelfs te versterken tot derde haven in Europa.’

Indrukwekkend aantal machines

Sinds het officiële begin in september 2016 is ruim een half jaar verstreken en inmiddels is al een berg werk verzet. Wie het sluizencomplex bij IJmuiden nadert, kan niet anders dan onder de indruk zijn van de talloze machines die op een betrekkelijk klein oppervlak hun werk doen. In de piek zullen hier dagelijks zo’n 400 à 500 mensen aan het werk zijn, 24 uur per dag en zeven dagen in de week.

Wie het sluizencomplex bij IJmuiden nadert, kan niet anders dan onder de indruk zijn van de talloze machines

De nieuwe zeesluis wordt tussen de bestaande sluizen gebouwd, waarvan de jongste dateert uit 1929. De scheepvaart en het wegverkeer over het sluizencomplex gaat tijdens de bouw gewoon door. Bovendien mag vanzelfsprekend geen schade optreden aan de bestaande sluizen. Dat vraagt om slimme bouwmethoden die zo min mogelijk trillingen veroorzaken en zo weinig mogelijk werkruimte innemen.

Liebherr met Stein grijper

De wanden van de sluiskolk, de tussendam en een deel van de fuikwand worden opgebouwd uit diepwanden. Dit is de meest trillings- en geluidsarme methode om een wand te bouwen. Grote diepwandgrijpers maken voor de kolkwanden een sleuf in de grond die wordt gevuld met betoniet. ‘Hiervoor zetten we drie kranen in’, vertelt Willo Lingen, hoofd uitvoerder funderingen. ‘Twee Liebherr 875’s en een Liebherr 885. De Stein K1210 grijpers aan de machines hebben schalen van 1,30 meter. De sleuven worden tot 38 meter diep gegraven.’

Sennebogen 5500 als hulpkraan

Bij de diepwandgrijpers draait een Sennebogen 5500 als hulpkraan, voor het hijsen van de diepwandkorven. Deze korven wegen maximaal 34 ton en kunnen met de Sennebogen voorzien van een zogenaamd yoke frame in één keer worden opgepakt. Per dag wordt zo’n 7,5 meter kolkwand gebouwd. In totaal moet 1.650 meter diepwand worden aangelegd.

De diepwanden worden verankerd met groutankers. De GEWI-ankers van de kolkwand staan onder een hoek van maar liefst 60 graden. De ankers voor de kolkwanden worden gezet met Klemm 806 boorinstallaties of gelijkwaardige machines. In totaal worden zo’n 2.000 ankers gebruikt.

Buispalen boren

Daar waar geen diepwanden kunnen worden gegraven, worden combiwanden en damwanden geplaatst. Deze wanden worden de bodem ingetrild. Elf buispalen worden tot -38 meter geboord met een Sennebogen 6100 XLR-2 boorstelling vanaf de Wijslift 4 jack-up barge op het water, de overige buispalen worden de bodem ingetrild met een PVE 50VM trilblok. Vanaf het Dina M kraanponton worden de damwanden met een 2335VM trilblok geplaatst.

Rondom het bouwterrein zijn sensoren geplaatst die continu de trillingen meten

OpenIJ wil in principe niet heien, maar kan dit op één punt waarschijnlijk niet voorkomen. De buispalen kunnen met het PVE 50VM trilblok tot een diepte van 38 meter moeiteloos worden ingetrild, maar de buispalen die nodig zijn voor de deursponning moeten nog een dikke vier meter dieper de grond in. ‘Die palen zullen we waarschijnlijk moeten naheien’, geeft Willo Lingen aan.

Rondom het bouwterrein zijn sensoren geplaatst die continu de trillingen meten. Het maximaal aantal trillingen is vastgelegd op 13,3 mm/sec, maar dankzij de genomen maatregelen wordt tot nu toe ver onder die norm gebleven.

Afzinkbare caissons

Zeker inventief zijn de hoofden van de nieuwe sluis die worden gebouwd als betonnen afzinkbare caissons. Door deze techniek toe te passen voldoet een lichtere bouwkuip. Bovendien is dankzij de caissonmethode de bouwtijd een jaar korter.

Deze timelapse video geeft een mooi beeld van de werkzaamheden.

De betonnen constructie van de caissons wordt gebouwd op het zand van de bouwkuip. Onder de caissons zitten snijranden, zodat na het maken van de vloer het zand onder de caissons met waterkannonnen weggespoten kan worden. Zo wordt het caisson in twee stappen afgezonken.

Als de wanden klaar zijn, wordt de bouwkuip verwijderd. Daarna kunnen de deuren van de nieuwe sluis worden ingevaren. De stalen roldeuren, die worden gemaakt in Zuid-Korea, zijn 72 x 11 x 25 meter en wegen 2.400 ton per stuk. De deuren zijn identiek; twee deuren zijn altijd in bedrijf, de derde ligt als reserve in een dok bij het binnenhoofd van de sluis.

Olympische planning

Het invaren van de sluisdeuren staat gepland voor najaar 2018. Een jaar later moet de nieuwe zeesluis open voor de scheepvaart. Hoofduitvoerder funderingen Willo Lingen spreekt in dat verband van ‘een Olympische planning’.

Wat Willo Lingen betreft is de bouw van de zeesluis het meest bijzondere project waaraan hij tot nu heeft mogen meewerken. ‘Hier komen alle disciplines samen. Dat merk je ook aan de aandacht die dit project vanuit de hele wereld trekt. Heel bijzonder om aan zo’n groot, aansprekend project te mogen meewerken.’

Publiekscentrum SHIP zeesluis IJmuiden open voor publiek

Alle informatie over de bouw van de nieuwe zeesluis is te vergaren in het eind maart geopende SHIP (Sluis- en Haven Informatie Punt) op het sluizencomplex in IJmuiden. Het nieuwe gebouw huisvest een vaste en wisselende tentoonstelling over de zeesluis en het Noordzeekanaalgebied. Zo kan er in de tentoonstellingsruimte door de maquette van de zeesluis gewandeld worden en is er een techniekruimte waar dagelijks vele jongeren lessen volgen. Het restaurant van SHIP biedt een fantastisch uitzicht over de nieuw te bouwen zeesluis en de omgeving.

 

Foto's

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels